رفتار نكرده و عاق شده باشد ، ولى پس از وفات آنها همواره به فكر آنها باشد و براى آنها خيرات بفرستد . اين فرزند آرامآرام از حالت عاق بودن بيرون مىآيد و بارّ به والدين و مشمول دعاى خير آنها مىشود ؛ و ممكن است فرزندى در زمان حيات والدين به آنها رسيدگى كرده باشد ، اما پس از وفات والدين ديگر يادى از آنها نكند » .
پدر و مادر پس از مردن بيشتر از زمان حياتشان به فرزندانشان نياز دارند ؛ چرا كه هريك با كولهبارهايى از كمبودها رفتهاند و منتظرند فرزندانشان در مقابل زحمات فراوانى كه براى آنها كشيدهاند ، كولهبارشان را پر كنند .
خداوند در قرآن به انسان دستور مىدهد كه براى پدر و مادرش آمرزش بطلبد :
وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً
« 1 » ؛ « بگو : پروردگارا ، آن دو را رحمت كن چنانكه مرا در كوچكى پروراندند » .
روايتهاى فراوانى وجود دارد كه بيانگر چشمداشت مردگان به زندههاست .
اين روايتها اختصاص به شيعه ندارد و در كتابهاى معتبر اهل سنت نيز وجود دارد :
1 . مرحوم شيخ طوسى قدّس سرّه نقل مىكند كه عبد اللّه بن سليمان از امام باقر عليه السّلام دربارهء زيارت اهل قبور پرسيد . امام باقر عليه السّلام در پاسخ گفتند : « روز جمعه به زيارت قبور برو كه همانا [ زيارت تو موجب لطف خداوند بر آنها مىشود و ] اگر در فشار باشند ، خداوند رحمت خود را شامل آنها مىكند . . . بين طلوع فجر و طلوع خورشيد برو كه او تو را مىبيند و خوشحال مىشود . اگر پس از طلوع خورشيد به روى او آزاد مىشود [ و چه بسا تو را نبيند ] » .
عبد اللّه بن سليمان پرسيد : « آيا آنها مىفهمند چه كسى نزدشان رفته است ؟ »
حضرت گفتند : « آرى و هنگامى كه بازمىگردند ، ناراحت مىشوند » « 2 » .
اين روايت اختصاص به مؤمنان ندارد و حتى اشقيا منتظرند تا فرزندانشان چيزى
هامش
( 1 ) . اسراء ، 24 .
( 2 ) . امالى ، ص 688 .