از بار سنگين آنها بكاهند .
2 . مرحوم كلينى از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند : « [ روح ] مؤمن هنگام زيارت خانوادهاش ، مسائل خوشحالكننده را مىبيند و ناراحتىهاى خانوادهاش از او پوشيده مىشود ؛ و [ روح ] كافر هنگام زيارت خانوادهاش مسائل ناراحتكننده را مىبيند و خوشحالىها از چشم او پوشيده مىشود . از بين آنها برخى ارواح هر جمعه به ديدن اهلشان مىروند و برخى به اندازهء عملشان » « 1 » .
منظور روايت اين است كه اگر خويشاوندان مؤمن مرتكب كارهاى ناروا شوند ، خدا از چشم او مىپوشاند و مؤمن تنها خوشىهاى آنها را مىبيند ؛ اما كافر تنها ناراحتىهاى خانوادهاش را مىبيند .
3 . امام صادق عليه السّلام پس از وفات امام باقر عليه السّلام به همراه خانوادهشان به خانهء ديگرى منتقل شدند ، چون خانه آنها كوچك بود . از ايشان پرسيدند : « چرا خانهتان را عوض كرديد ؟ » حضرت گفتند : « چون آن خانه كوچك بود ؛ من براى توسعه دادن به خانوادهء پدرم ، جدا شدم تا پدرم [ هنگامى كه به خانهاش سر مىزند ] ببيند اهلش در توسعه قرار گرفتهاند » « 2 » .
4 . مرحوم كلينى از ابى بصير از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند : « هيچ مؤمن و كافرى نيست مگر آنكه هنگام زوال خورشيد به خانوادهاش سرمىزند » « 3 » .
آيا روح همهء انسانها جاودانه است ؟
مسألهء باقى بودن روح پس از جدايى از بدن عموميت ندارد ، بلكه تنها شامل كسانى مىشود كه در دو قطب ايمان و كفر قرار گرفتهاند . شيخ مفيد مىگويد : « ارواح پس از جدا شدن از بدن به دو دسته تقسيم مىشوند : برخى به ثواب يا عقاب مىرسند و برخى از بين مىروند و ثواب يا عقابى براى آنها وجود ندارد » « 4 » . در اين
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 230 .
( 2 ) . سعد السعود ، ص 236 ؛ بحار ، ج 6 ، ص 258 .
( 3 ) . كافى ، ج 3 ، ص 230 .
( 4 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 88 .