نظر شيخ صدوق : شيخ صدوق - كه در جهان تشيع به رئيس المحدثين مشهور است - و استادش ، ابن الوليد ، عقيده داشتند كه پيغمبر مرتكب سهو شده است ؛ زيرا در برخى روايات مىخوانيم كه پيغمبر در نماز شك كرد و در نماز چهار ركعتى يا سه ركعتى بر دو ركعت سلام داد .
مرحوم صدوق در زمينهء سهو نبى تا آنجا پيش رفته است كه مىگويد : « اگر كسى در مسألهء سهو نبى شك كند ، از غلات شمرده مىشود . من براى رضاى خدا قصد دارم كتابى در زمينهء سهو نبى بنويسم و در آن اثبات كنم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله يقينا دچار سهو شده است » « 1 » . هرچند صدوق موفق به اين كار نشد ، اما اخيرا علامه شيخ محمد تقى تسترى اين كار صدوق را تكميل كرد و رسالهاى دربارهء سهو نبى نوشت .
صدوق در توجيه سهو پيامبر مىگويد : « كار پيامبر اسهاء بود نه سهو ؛ يعنى خداوند عمدا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را به فراموشى انداخت تا اگر كسى در نماز شك كرد ، احساس حرج نكند و وظيفهء خود را بداند » .
صدوق مىافزايد : « غاليان و مفوضه - كه لعنت خدا بر آنان باد - منكر سهو نبى هستند و مىگويند كه اگر امكان داشته باشد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در نماز سهو كند ، در تبليغ دين نيز ممكن است مرتكب سهو شود [ و نمىتوان به چنين شخصى اعتماد كرد ] ؛ زيرا همان گونه كه نماز فريضه است ، تبليغ نيز براى پيامبر فريضه است [ اگر در يكى سهو كند ، ممكن است در فريضهء ديگر نيز سهو كند ] » .
سپس صدوق ادامه مىدهد : « ولى اين اشكال بر ما وارد نيست ، زيرا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دوگونه تكليف داشت : تكليف شخصى و تكليف جمعى . تبليغ ، تكليف جمعى است و پيغمبر نبايد در آن سهو كند ؛ اما نماز ، تكليف فردى است و سهو در آن ، مانند ساير انسانها ، اشكال ندارد . . .
سهو ، نسيان و خواب از حالتهاى انسان است و پيامبر نيز مانند ديگر انسانها
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 235 .