3 . تشريع : اين مرتبهء هدايت به دست فرستادگان پروردگار انجام مىگيرد . انسان در زندگى پيوسته به يارى پروردگار نياز دارد . پيامبران ، راهنمايان بشرند كه از جانب پروردگار براى يارى انسان فرستاده شدهاند .
خداوند هنگام بيرون راندن آدم عليه السّلام از بهشت به او نويد داد كه او را كمك خواهد كرد و با فرستادن شريعت او را از هرگونه هراسى نجات خواهد داد :
قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
« 1 » ؛ « فرموديم : جملگى از آن فرود آييد . پس ، از جانب من به شما هدايتى مىرسد ، آنان كه هدايتم را پيروى كنند ، برايشان بيمى نيست و غمگين نخواهند شد » .
نكته : اين مرحلهء هدايت ، تشريعى است و مراحل اول و دوم تكوينى است .
4 . توفيق : چهارمين مرحلهء هدايت توفيق الهى است . اين مرحله شامل كسانى مىشود كه مراتب سهگانه پيش را به سلامت گذرانده باشند .
اگر انسان نداى فطرت را اجابت كند ، به راهنمايىهاى عقل توجه كند و دستورهاى شرع را انجام دهد ، آنگاه خداوند لطف خاصش را شامل او مىكند و زمينهء رسيدن به كمال را براى او فراهم مىكند .
نكته : اين مرحلهء هدايت ، تكوينى است ؛ به اين معنا كه خداوند در خارج ، وسايل رسيدن به كمال را در اختيار انسان قرار مىدهد .
وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ
« 2 » ؛ خداوند مىگويد : « كسانى را كه در راه هدايت كوشيدند ، مشمول عنايت خود قرار داده ، بر هدايت آنها مىافزاييم و در اين راه يارى مىكنيم ، همچنين بينش تقوايى آنان را فروزانتر مىكنيم تا بتوانند درست حركت كنند » .
در اين زمينه آيههاى ديگرى وجود دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم :
هامش
( 1 ) . بقره ، 38 .
( 2 ) . محمد ، 17 .