عبادات در اسلام به گونه پاك وخردپسند وموافق فطرت أصيل انساني عرضه شده است . در اين عبادات نه فقط نيايش شايسته پروردگار وتقرّب أو به درگاه الهى لحاظ شده ، بلكه پاكسازى درون وپالايش نفس نيز مورد عنايت واقع شده ، برآيند اين دو گرايش موجب تعادل در ابعاد وجود انسان است .
« مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ
« 1 » ؛ بندگان خالص خدا در پيشگاه حضرت حق با درونى پاك وآراسته واز هرگونه آلايشى پيراسته ، به نيايش برمىخيزند » .
« إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
« 2 » ؛ نماز ، آدمي را از ناهنجارى در كردار ورفتار بازمىدارد واز آن بالاتر ، ياد خدا را در دلها زنده نگه مىدارد » .
« حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى وَقُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ
« 3 » ؛ بر نمازها و [ بهويژه ] نماز ميانه [ نيمروزى ] مواظبت كنيد - كه درب رحمت الهى بر روى شما گشوده است - ودر پيشگاه خداوند با حالت خضوع وخشوع بايستيد » .
« وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاةِ وَإِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ
« 4 » ؛ از خو گرفتن به مقاومت ونيايش به درگاه ربوبيّت كمك بگيريد - تا شما را همواره زندهدل ونشاطافزا نگاه دارد - همانا نيايش پاك وبه دور از آلايش بارى سنگين است ، جز بر كساني كه لذّت خشوع وخضوع در پيشگاه الهى را دريافتهاند » .
« وَأَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَزُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ، إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ . ذلِكَ ذِكْرى لِلذَّاكِرِينَ
؛ « 5 » در دو طرف روز [ بامداد وواپسين ] وپاسى از شب ، نماز را بپادار ، كه زيبايىها زشتىها را از ميان برمىدارد . واين يادآورى است براي كساني كه ياد خدا باشند » .
البتة اين از ويژگىهاى عبادت در اسلام است كه نخست درون وسپس برون را پاكيزه مىگرداند . پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه وآله در اين باره مىفرمايد : « هرگاه در جلوى خانههاى شما آبى روان باشد وپيوسته روزى پنج بار در آن آب شستشو كنيد ، آيا ديگر چركى وآلودگى بر بدن شما باقي مىماند ؟ »
هامش
( 1 ) بيّنه 98 : 5 .
( 2 ) عنكبوت 29 : 45 .
( 3 ) بقره 2 : 238 .
( 4 ) بقره 2 : 45 .
( 5 ) هود 11 : 114 .