مىشتافتند ومعارف قرآن را از آنان مىآموختند .
روش همهء مسلمانان در مناطق مختلف بر اين بود كه مردم هر شهري قرآن را از قارى همان شهر فرا مىگرفتند وتنها قرائت أو را مىپذيرفتند وچون اينان تصدى امر قرائت را عهدهدار بودند ، قرائت به آنان نسبت داده شد .
كساني كه از اين قبيل در مدينه شهرت يافتند عبارتند از : أبو جعفر يزيد بن القعقاع ، شيبة بن نصاح ونافع بن أبي نعيم . در مكة عبد اللّه بن كثير ، حميد بن قيس ومحمد بن محيصن . در كوفه يحيى بن وثاب ، عاصم بن أبي النجود ، سليمان الأعمش ، حمزه وكسائى ، به اين مقام دست يافتند . در بصره عبد اللّه بن أبي إسحاق ، عيسى بن عمر ، أبو عمرو بن العلاء ، عاصم الجحدري ويعقوب الحضرمي .
در شام عبد اللّه بن عامر ، عطية بن قيس ، عبد اللّه بن المهاجر ، يحيى بن أبي الحارث الذماري وشريح بن يزيد الحضرمي .
پس از اين افراد ، تعداد قاريان رو به فزونى نهاد وقاريان در مناطق مختلف جهان اسلام پراكنده شدند وطبقهاى پس از طبقهء ديگر به جانشينى آنان نايل آمدند . ولى همان گونه كه قبلا أشارت رفت ، اينان در فراگرفتن وآموختن قرآن وقرائت اختلاف نشان داده وروشهاى مختلف داشتند . برخى از آنان در تلاوت قرآن استوار وبه رعايت روايت ودرايت شهرت داشتند وبرخى در اين موارد ، كوتاهى داشتند وبرخى در اين موارد كوتاهى مىكردند . از اين جهت اختلافاتى بين آنان پديد آمد .
به تدريج ضبط قرائات رو به كاستى وسستى نهاد وزيادهروى وكارهاى بىرويه ، رو به فزونى گذاشت وبه تعبير ابن جزرى « بيم آن مىرفت كه باطل در لباس حق جلوه كند » « 1 » . لذا علماى برگزيدهء أمت وبزرگان بپاخواسته وتمام كوشش خود را در تحقيق وتميز درست از نادرست ومشهور از غير مشهور به كار گرفته وأصول وقواعدى براي قرائت وضع كردند . در اثر اين كوششها قرائت به عنوان فنى از فنون كه داراى قواعد وأصولي محكم واستوار بود درآمد . در چارچوب اين أصول ، اجتهاد وانتخاب نيز به كار رفت ، كه در مباحث سابق شمّهاى از آن تشريح گرديد .
اولين امام معتبرى كه به ضبط قرائتهاى صحيح وجمعآورى آن در كتابي
هامش
( 1 ) ر . ك : النشر في القراءات العشر ، ج 1 ، ص 9 .