كسى نخواهد بود ؛ خداى متعال مىفرمايد :
« فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ
وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ
كُلا . . . - *
امّا آدمى چون پروردگارش او را آزمايش كند پس او را اكرام نمايد و نعمت دهد مىگويد پروردگارم مرا اكرام كرد ، و چون او را آزمايش كند پس روزيش را تنگ سازد مىگويد پروردگارم مرا خوار ساخت ، نه هرگز چنين نيست . . . » « 1 »
و نيز مىفرمايد :
« وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ
ثُمَّ بَدَّلْنا مَكانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَ قالُوا قَدْ مَسَّ آباءَنَا الضَّرَّاءُ وَ السَّرَّاءُ فَأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ -
در هيچ آبادى پيامبرى گسيل نداشتيم جز آنكه اهل آنجا را به سختى و رنج گرفتار ساختيم باشد كه در پيشگاه خدازارى و فروتنى كنند ، آنگاه سختى و بلا را به نيكى و نعمت مبدّل ساختيم تا بر آسودند و گفتند به پدران ما سختى و بلا رسيد ، سپس آنان را ناگهان فرو گرفتيم در حالى كه آگاه نبودند » « 2 »
در اين آيه به « سنت گرفتار كردن به سختى و رنج براى فروتنى و زارى و بازگشت به سوى خداى متعال » و آنگاه به « سنت گرفتار كردن بوسيلهى تبديل سختى به نيكى و راحتى » كه همان « سنت استدراج » يعنى زمينهسازى براى كيفر مىباشد اشاره شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) - سورهى فجر آيهى 14
( 2 ) - سورهى اعراف آيهى 95
( 3 ) - تفسير الميزان ج 2 و 8