( بسم اللّه الرحمن الرحيم )
[ المقصد الثالث في الشك ]
( رسالة فى الشك )
همانطورىكه در اول جلد اوّل از شرح رسائل ذكر شد ، كتاب شريف رسائل داراى سه مقصد و يك خاتمه مىباشد : مقصد اوّل در رابطهء با احكام و مباحث قطع بود ، مقصد دوّم ، پيرامون مباحث ظن بود . و مقصد سوم راجع به احكام شك است و در اين مقصد يك بحث مقدماتى و دو بحث اصلى وجود دارد :
امّا المقدّمه : در اين مقدمه نكاتى را به ترتيب متن كتاب تقديم مىداريم :
نكته اوّل : هنگامى كه مكلف مجتهد به حكمى از احكام شرعيهء موضوعى از موضوعات توجه و التفات پيدا مىكند و پيرامون آن در زواياى ادلة الاحكام يعنى كتاب و سنّت به تحقيق و اجتهاد مىپردازد بعد الفحص و البحث براى او يكى از سه حالت نفسانى به گونهء قضيهء منفصلهء حقيقيه بروز مىنمايد :
الف : يا قطع به حكم شرعى فلان موضوع پيدا مىكند يعنى مثلا جازم مىشود به اينكه حكم شرعى خمر عند اللّه حرمت است و حتى يك درصد هم احتمال خلاف نمىدهد .
ب : و يا ظن به آن حكم پيدا مىكند يعنى احتمال قوى و راجح مىدهد كه حكم شرعى فلان موضوع مثلا حرمت است ولى احتمال ضعيفى هم دارد كه حكم شرعى غير از حرمت باشد .
ج - و يا شك در آن پيدا مىكند يعنى نسبت به حكم شرعى فلان موضوع متحير مىشود كه آيا وجوب است ؟ يا حرمت ؟ و . . . . و خلاصه در جهل