يا با تصوير يا دميدن يا گره زدن و مانند اينها انجام مىگيرد كه در بدن شخص مسحور ( سحر شده ) يا قلب او يا عقل او اثر مىكند ، در نتيجه در احضار وى يا خواب كردن يا بيهوش نمودن يا به دوستى و يا دشمنى وا داشتن او و مانند اينها تأثير مىكند . به خدمت گرفتن فرشتگان و حاضر كردن جن و تسخير آنها و احضار ارواح و تسخيرشان و امثال اينها به جادوگرى ملحق است . شعبده هم به سحر ملحق مىشود يا قسمى از آن است . شعبده عبارت است از اينكه به سبب حركت سريع ، غير واقع ، واقع نشان داده شود . همچنين است « كهانت » ؛ و آن عبارت است از اينكه خبر داده شود از آنچه در آينده واقع مىشود ، به اعتقاد اينكه بعضى از جنها خبر آن را به او القا مىكنند ، يا به زعم اينكه امور را به وسيلهء مقدمات و اسبابى كه با آن بر زمان وقوع آنها استدلال مىكند مىداند . همچنين است « قيافه شناسى » . قيافهشناسى عبارت است از اينكه با نشانههاى خاصى استناد كند تا بعضى از مردم را [ از نظر نسب ] به بعضى ديگر ملحق نمايد و بعضى را از بعضى ديگر سلب كند ؛ بر خلاف آنچه كه شارع مقدس آن را ميزان ملحق شدن و نشدن قرار داده است ، يعنى بودن و نبودن فراش . همچنين است « تنجيم » . تنجيم عبارت است از خبر دادن يقينى و جزمى از حوادث عالم ، مانند ارزانى و گرانى و كم حاصلى و پر حاصلى و زيادى و كمى باران و غير اينها از خير و شر و نفع و ضرر ، به استناد حركات فلكى و نظرات ستاره شناسى و اتصالات كوكبى و با اعتقاد به اين امور فلكى در اين جهان به طور مستقل يا با شركت با خداوند - تعالى عمّا يقول الظالمون - مؤثر باشند ، نه اعتقاد به هر تأثيرى ؛ و لو اعتقاد به اينكه خداى متعال آن اثر را به آنها عطا كرده باشد . خبر دادن به گرفتن خورشيد و ماه و به اوّل هر ماه و به نزديكى كواكب و جدا شدن آنها ، در صورتى كه از روى اصول و قواعد درستى ناشى باشد ، جزء تنجيم حرام نيست . و اشتباهى كه احياناً از آنها واقع مىشود ، مانند ساير علوم ، از خطاى در حساب و به كارگيرى قواعد ، سرچشمه مىگيرد .
شرح : اين مسأله شش قسمت دارد :
1 . جادو كردن و كسب مال از طريق آن ؛ 2 . استخدام و تسخير فرشتگان و جنّ ، احضار ارواح و مانند آن ؛ 3 . شعبدهبازى ؛ 4 . كهانت ؛ 5 . قيافه شناسى ؛ 6 . تنجيم و منجّمگرى .
كوثر فقه (شرح تحرير الوسيله) (فارسى) — صفحة 300
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٠