اعانت و كمك ابعادى دارد كه عنوان بحث ( معونه الظالمين ) همه نوع آن را شامل مىشود ( مالى ، نظامى ، سياسى و . . . ) ، خواه شخص وكيل ظالم شود - ولو در كار معينى - يا اجير او باشد يا عامل در جعاله باشد ، حتى كارهايى از قبيل دادن عصا و شمشير و اسلحه به دست ظالم ، دادن قلم و دوات به دست او در جهت ظلم يا حرام ديگر .
بررسى حكم شرعى معونة الظالمين
در اين باره چند بحث مطرح است :
1 . حرمت كمك به ظالمان ؛ 2 . حكم حرمت تكليفى تكسّب از طريق كمك به ظالمان ؛ 3 . حرمت وضعى يا بطلان اجاره ، جعاله ، وكالت و . . . به ظالمان .
1 . حرمت كمك به ظالمان
به حكم ادلّه اربعه كمك به ستمگران در جهت ظلم و ستم آنان حرام است :
حكم عقل : قبلًا در اوايل شرح مسأله دهم اين امر بيان شد و براى آن به قوانين عرفى و شرعى هم استشهاد كرديم ، و نيازى به اعاده نيست .
اجماع : البته مدرك فتواى كلى آيات و رواياتى است كه در همين مسأله بيان مىشود ، لذا اجماع ، دليل مستقل نيست ، ضمن اينكه محصّل آن ممتنع الحصول است ، منقول آن هم حجت نيست .
قرآن : در اين باره به دو آيه مىتوان استدلال كرد :
1 . آيه نهى از ركون به ظالمان :
وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ
. « 1 » نهى ظهور در تحريم دارد ، وعدهء عذاب هم نشانهء ديگر حرمت است . مراد از ركون هم يا ميل به ظالمان است كه اگر تمايل به آنها حرام باشد كمك به آنها به طريق أولى حرمت دارد . امكان دارد ركون به معناى ورود با آنان در كارى با زور در ظلم باشد و كمك به ظلم را شامل است .
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) : 113 .