اكتساب به افعال و كارهائى كه بر انسان واجب شدهاند .
عنوان مسئله اينست كه آيا اخذ اجرت بر واجبات جايز است يا حرام ؟ آيا چيزى كه اسلام آن را بر ما واجب كرده و بايد انجام دهيم ، حق داريم در قبال انجام آن عوضى هم دريافت كنيم يا خير ؟
البته مراد از اجرت در عنوان مذكور ، آن اجرت مصطلح در باب اجاره نيست كه حتما بين باذل [ كسى كه عوض را بذل مىكند ] و عامل [ كسى كه وظيفهء واجبى را انجام مىدهد ] عقد اجارهاى منعقد شده باشد و عنوان مستأجر و اجير صدق كند .
بلكه مراد اخذ عوض است يعنى در ازاء كار واجبى كه كرده مالى دريافت كند و در واقع عمل واجبش را با آن مال مبادله كند و عمل بدهد ، پول و عوض بگيرد چه اين عوض كه عطاء و اخذ مىشود به عنوان اجاره و در ضمن اين عقد باشد كه از عقود لازمه است و احكام و شرائط خودش را دارد ، و چه در ضمن عقد صلح باشد و باذل و عامل بر انجام فلان واجب در مقابل فلان مبلغ از مال مصالحه كند و چه در ضمن جعاله باشد كه باذل بگويد : هركس اين واجب را انجام دهد فلان مبلغ به او مىدهم و . . .
حال كه گوشهاى از عنوان مورد بحث روشن شد [ عنوان مسئله اخذ اجرت بر واجبات است كه كلمهء اجرت معنى شد ولى واجبات هنوز تشقيق شقوق نشده است ]
مىگوئيم : در مسئله جواز يا تحريم اخذ اجرت و عوض بر واجبات اقوالى مطرح است .
[ مرحوم سيد در حاشيه تا شش قول شمردهاند « 1 » ] و تدريجا اين اقوال مطرح خواهد شد ، فعلا در صدر مسئله اشارهاى به نظريّهء مشهور داريم :
هامش
( 1 ) حاشية المكاسب للسّيد ص 23 و 24 .