حتى حاضر نيستم قلمى را براى آنان به مركّب بزنم تا با آن جملهاى بنويسند ، سپس تعليل كردند كه چرا حاضر به اين كارها نيستم ؟ فرمودند : علت آنست كه اعوان ظلمه در روز قيامت در خيمهاى از نار خواهند بود تا زمانى كه خداوند از حساب خلائق فارغ شود . « 1 »
قوله : لكنّ : با اينكه اخبار فراوانى دلالت بر تحريم عون الظالم ولو در مباحات [ از قبيل بستن درب مشك و . . . ] دارد ولى معذلك مشهور فقهاء معونة الظالمين را در مباحات حرام ندانستهاند ، زيرا همانطورى كه در عنوان مسأله ذكر شد ، مشهور معونة الظالمين را به جهت ظلم و حرام مقيد كردهاند و گفتهاند : يارى ظالم در ظلمش حرام است . مفهومش آنست كه در غير ظلم از ساير محرّمات و مخصوصا مباحات ، حرام نيست .
قوله : و الاقوى : در ارتباط با اعانت ظالم در مباحات سه قول مطرح است :
1 - مشهور آن را مطلقا تجويز كردهاند .
2 - عدهاى آن را مطلقا تحريم كردهاند .
3 - مرحوم شيخ مىفرمايند : اقوى اينست كه تفصيل دهيم ، به اين كه مجرّد اينكه انسان يك يا چند روز براى ظالم كارى بكند مثلا بنايى و معمارى و خياطى و . . . كه از اعوان ظلمه محسوب نمىشود و اگر جزءدار و دستهء آنها محسوب نشد دليلى بر حرمت اين اعانت نيست . آرى اگر شخص واقعا كارگزار ظالم و معمار و بناء يا كاتب يا منشى و . . . در دربار ظالم به حساب مىآيد و صاحب اين منصب در آن دربار است اين حرام است ، پس ملاك صدق عون الظالم است ، اگر اين عنوان صدق مىكند حرام است و الّا فلاء .
هامش
( 1 ) فروع كافى ج 5 ص 107 حديث 7