همانا كسانى كه با تو بيعت نمايند ، با خداوند بيعت كردهاند ؛ و البتّه دست خدا بالاى دست آنها است ؛ پس هر كس پيمان شكند ، پيمان را عليه خودش شكسته است ، و هر كس وفا كند به آنچه با خدا عهد نموده است ، البتّه خداوند به او پاداش بزرگى عنايت خواهد كرد .
اين آيه دلالت دارد بر اين كه مراد از بيعت ، همان پيمان محكم و ميثاق استوار با خدا و رسولش است و به آنان كه بدين عهد وفا كنند ، اجرى بزرگ وعده داده شده است .
اين بيعت با دو چيز كامل مىشود :
1 - تصميم استوار و پايندهء قلبى بر اطاعت فرمان امام عليه السلام ، و يارى آن حضرت با بذل جان و مال ؛ آن گونه كه خداوند به آن در اين آيهء شريفه اشاره فرموده است :
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ . . .
. چون بر فروشنده واجب است كه آن چه را به مشترى فروخته است ، هنگام مطالبهء او ، بدون فكر و انديشه و تأخير به او واگذارد و آنچه در ضمير و نهان خود قرار گذاشته محقّق سازد .
2 - اظهار قصد درونى و به زبان آوردن ارادهء قلبى ؛ امر دوّمى است كه هنگام بيعت بايد مورد توجّه قرار گيرد ؛ و اين گونه ، بيعت كامل مىگردد . همانطور كه « عقد بيع » در ساير موارد ، به دو چيز كامل مىشود :
الف ) قصد انشا و ايجاد آن به مقتضاى آنچه دو طرف معامله قرار گذاشتهاند .
ب ) به زبانآوردن آنچه اراده كردهاند و در باطن به آن معتقدند .
گاهى به دستدادن بيعت گفته مىشود ؛ همانطور كه در بين عربها در بعضى از زمانها مرسوم بوده كه وقتى معامله تمام مىشد دست يكديگر را مىفشردند .
از اطلاق آيهء شريفه هم استفاده مىشود كه لفظ « يد » ( دست ) بر اين مطلب دلالت دارد :
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ . . .
.
اضافه بر اين كه در روايات نيز وارد شده است كه آنها با پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با دستشان بيعت مىكردند . « 1 »
هامش
( 1 ) . مكيال المكارم : 2 / 230 .