تفسير : چون در دنيا كه دار عمل است ، انسان به ارتكاب شرك و كفر و تكذيب پيغمبران مورد چنين مجازات شديد قرار مى يابد ؛ البتّه علامت بزرگ است بر اينكه در آخرت كه دار الجزاست ، چه قدر عذاب او سنگين مى باشد ، و به هيچ صورت نمى تواند رستگار شود . دانشمندى را كه به فكر عاقبت خويش بوده ، از آن مى ترسد ؛ در اين امر ، عبرت و نصيحت بزرگ است .
ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ
( 103 )
آن روزى است كه جمع كرده شوند در آن مردمان ؛ و آن روزى است كه همه حاضر شوند در وى .
تفسير : امور تمام جهان در آن روز به يك وقت فيصله مىشود . اسلاف و اخلاف فراهم مى آيند ، و هيچ غايب شده نمى توانند « 1 » . گويا بزرگترين روزى است كه كافّهء امور « 2 » به بارگاه عدالت الهى ( ج ) تقديم مىشود .
وَ ما نُؤَخِّرُهُ إِلَّا لِأَجَلٍ مَعْدُودٍ
( 104 )
و تأخير نمى كنيم آن را مگر براى وعدهء مقرّرشده .
تفسير : ميعادى كه در علم الهى ( ج ) مقرّر است ، تكميل مىشود « 3 » ، و آن روز فرامى رسد ؛ از تأخير آن گمان مى بريد كه امرى موهوم خواهد بود .
يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ
روزى كه بيايد ، سخن نگويد هيچكس مگر به دستور او ؛ پس بعض ايشان
هامش
( 1 ) . به هيچوجه ، هيچكس نمى تواند غايت بشود ، باشد .
( 2 ) . همهء امور
( 3 ) . انجام مى پذيرد ، تحقّق مى يابد ،