احكام احبار و رهبان را به جاى شرع الهى ( ج ) پذيرفتند يعنى احبار و رهبانى كه رشوت « 1 » مىستانيدند ؛ حرام مىخوردند آنگاه حلال يا حرام مقرّر مىكردند و ديگران نيز آن را به جاى احكام سماوى مىپذيرفتند اين روش نيز شبيه آئين مشركان است ؛ رؤسايشان آنچه را مىخواستند حلال يا حرام گردانند به خدا نسبت مىدادند ( ذكر آن در سورهء « انعام » به تفصيل آمده است ) . اينجا نيز ، مثالى از آن بيان مىشود : در عرب از روزگاران پيش رسم بود كه از دوازده ماه سال چهار ماه ( اشهر حرم ) ذوالقعده ، ذوالحجّه ، محرّم ، رجب را احترام مىكردند ؛ در اين اوقات خونريزى و جدال و قتال بالكل موقوف مىبود ، مردم به اداى حجّ و عمره و امور بازرگانى به امن و آزادى سفر مىكردند ، در اين ايام كسى بر كسى تعرّض نمىكرد ولو قاتل پدرش مىبود ؛ بلكه برخى علماء نگاشتهاند كه اين چهار ماه نخست در ملت ابراهيم اشهر حرم قرار يافته بود ؛ مدّتى پيش از اسلام هنگامى كه وحشت و جهالت عرب افزون بود و در حال خانه جنگى « 2 » و قتال ، سبعيت و حس انتقام ، برخى از قبائل پاس هيچ قانون آسمانى يا زمينى را نداشتند رسم « نسىء » به ميان آمد ؛ هرگاه قبيلهء نيرومند مىخواست در ماه محرم جنگ كند رئيس آن اعلان مىكرد كه امسال محرم را از اشهر حرم برون كرديم و به جاى آن حرمت را به صفر قرار داديم ؛ سال ديگر مىگفتند به دستور قديم محرم حرام و صفر حلال است ؛ اگرچه در سال تمام حساب چهار ماه را پوره مىكردند امّا ، تعيين آن برحسب خواهششان بود ؛ ابن كثير مىگويد كه رسم « نسىء » ( پس و پيش كردن حرمت ماهها ) خاصّ در محرّم و صفر بود و اين همان صورت است كه در فوق ذكر شد ؛ امام مغازى محمّد بن اسحق مىنويسد « نخستين كسى كه اين رسم را آورد قلمش كنانى بود ؛ بعد از وى احفادش آن را جارى داشتند » .
اخيرا از نسل او ابو شمامه جناده بن عوف كنانى هر سال در هنگام حجّ اعلان مىكرد كه امسال محرم در اشهر حرم مىآيد يا صفر ؛ و هر ماهى را كه مىخواستند گاه حلال و گاه حرام مىگردانيدند ؛ يكى از چيزهايى كه در اوان جاهليت به كفر و گمراهى كافران مىافزود حقّ تبديل ماههايى بود كه از جانب خدا ( ج ) حرام شده بودند و اين حق را به يكى از سرداران كنانه سپرده بودند و يهود و نصارى زمام تحليل و تحريم را به احبار و رهبان طامع و خودخواه داده بودند ؛ رسم نسىء جهت توضيح شباهت هر دو جماعت ذكر شد امّا ،
« إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ -
الآية » تمهيد ردّ آن است يعنى نه از امروز ، بلكه از آن روزى كه زمين و آسمان آفريده شده خداى تعالى در سال دوازده ماه مقرّر فرمود تا احكام شرع اجرا شود و از اين دوازده ماه چهار آن اشهر حرم است و بايد در اين ماهها در اجتناب از ظلم و گناه بيشتر اهتمام نمود ؛ راه مستقيم و دين صحيح ابراهيم - عليه السّلام - همين است .
هامش
( 1 ) . رشوه
( 2 ) . جنگ خانگى