يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
( 87 )
اى مؤمنان ، حرام مكنيد لذائذ آنچه حلال ساخته خدا به شما ، و از حدّ مگذريد ؛ هر آئينه خدا دوست نمىدارد از حدّ گذرندگان را .
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ
( 88 )
و بخوريد از آنچه روزى داده است شما را خدا ، حلال پاكيزه ؛ و بترسيد از خدا كه شما به وى ايمان آورديد .
تفسير : در ابتداى سورت ، بعد از تأكيد « ايفاى عهود » بيان حلال و حرام شروع شده بود . در همان ضمن ، در اثر بعض مناسبات مخصوص ( كه ذكر آن را در موقع آن كردهايم ) سلسلهء مضامين مفيد ديگر شروع شد : الشّىء بالشّىء يذكر ؛ يعنى سخن از سخن مىخيزد . همه مضامين استطرادى تمام شده ، به ربط ركوع اول ، اين پاره باز به طرف اصل موضوع بحث رجوع مىشود . نكتهء لطيف اين است كه مضمون ركوع حاضره با مضمون ركوع ما قبل متصل هم بكلّى مربوط مىباشد ؛ زيرا ، خلاصهء فضايح يهود و نصارى كه در ركوع گذشته بيان شده ، نزد دانشمندان دو چيز بود : يعنى انهماك يهود در لذّات و شهوات دنيا و خوردن حرام كه سبب « تفريط فى الدين » گرديد ؛ و غلوّ و افراط نصارى در دينشان كه بالاخره به رهبانيّت و غيره منته گشت . بلاشبهه ، بايد « رهبانيّت » را وباى مدهش ديندارى يا روحانيّت گفت ؛ اگرچه به اعتبار نيّت و منشأ اصلى فى الجمله محمود پنداشته مىشود . بنابرآن ، « 1 »
« ذلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَ
هامش
( 1 ) . بنابراين ،