تعلّق اصلى ما خاص به حضرت الهى ( ج ) است ؛ زيرا ، آن تعلّق و قرب و علاقهء احتياج كه در ميان علّت تامّه و معلول آن پيداست ، در چيز ديگر ممكن نيست ؛ بعد از آن قرب و تعلّقى است كه در ميان افراد انسان موجود مىباشد ؛ زيرا ، اينجا نيز سبب وجود و « مخلوق منه » فقط شئ واحد است . ازين معلوم شد كه نخست اطاعت خدا ( ج ) بر ذمّت ما لازم است كه آفريدگار و هستىبخش ماست ؛ ثانيا ، ضرور است كه در ميان تمام مخلوقات با همنوعان خويش بيشتر رعايت و حسن سلوك نمائيم ؛ چه ، خداوند ( ج ) براى تمام ما يك چيز را « مخلوق منه » و سبب آفرينش مقرّر فرموده است . آن قرب و اتّحادى كه فيما بين افراد انسان موجود است ، در ساير انواع پيدا نمىشود ؛ حسن سلوك ، شرعا و عقلا ، براى انسان ، نسبت به ساير انواع ، ضرور و زيبا ، و رفتار بد زشت و مذموم است . تفصيل اين مطلب در نصوص و احكام شرعيّه موجود است حضرت شيخ شيراز در اين موضوع چه بليغ و لطيف فرموده :
بنى آدم اعضاى يكديگرند * كه در آفرينش ز يك گوهرند
چو عضوى به درد آورد روزگار * دگر عضوها را نماند قرار
خداوند ( ج ) در اين موقع ، اظهار خالقيّت خويش را فرموده ، به اطاعت خويش حكم داد ؛ و اتّحاد اصلى فرزندان آدم را توضيح داده ، اشاره فرمود كه با هم متّحد باشند . در قسمت ما بعد آيت ، اين مطلب روشن مىشود .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ
و بترسيد از آن خدا كه سؤال مىكنيد از يكديگر به آن ؛ و خبردار باشيد از خويشاوندان ( و بترسيد از قطع رحم ) ؛
تفسير : علاوه بر آنكه خداوند ، خالق و ربّ ، يعنى هستىبخش و برپا دارندهء شماست ؛ براى وجوب خوف و اطاعت وى ، اين نيز يك وجه است كه شما اللّه را واسطه قرار داده ، حقوق و منافع خويش را از يكديگر جويا مىشويد « 1 » ، و در ميان خود به آن سوگند مىخوريد ، و بر اين سوگندها هم خود مطمئن مىشويد ، و هم ديگران را متيقّن مىسازيد ، يعنى در معاملات با همى و احتياجات عارضه به آن اعتصام مىكنيد . مطلب اين است كه نيازمندى در وجود و بقا منحصر نيست ؛ بلكه در كافّهء امور و حاجتها به حضرت او نيازمنديد . ازينجا ، ضرورت اطاعت وى محقّقتر شد ؛ بعد از آن ، به شما حكم است كه از قرابت بترسيد يعنى حقوق ارباب
هامش
( 1 ) . مطالبه مىكنيد ،