تفسير : در فوق ، حال عامّهء متقيان بيان شده بود ؛ اكنون در اهل كتاب خصوصيّت متّقيان را ذكر مىكند ؛ يعنى : آن اهل كتاب كه به راستى و درستى به خدا ( ج ) ايمان آوردند ؛ و قرآن را قبول كردند ؛ و چون قرآن به تورات و انجيل تصديق مىكند ، آنها را نيز قبول كردند ؛ مگر « 1 » پذيرفتن آنها مانند پذيرفتن احبار دنياپرست نيست كه براى فايدهء قليل دنيوى آيات اللّه را پنهان يا تحريف نمودند ، بلكه به كمال عجز و اخلاص ، به حضور خدا ( ج ) به سجده افتادند ، و كتابهاى آسمانى را به صورتىكه فرود آمده بود ، و به رنگ حقيقى آن تسليم كردند ؛ بشارات را پنهان نكردند ؛ احكام را تغيير ندادند ؛ اجر چنين اهل كتاب پاكباز و حقپرست ، نزد خداست ؛ چنان كه از قرآن و حديث ثابت است كه اين اهل كتاب را دوچند ثواب مىرسد .
إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ
( 199 )
هر آئينه خدا زود حساب گيرنده است .
تفسير : روز حساب دور نيست بلكه زود آمدنى است و وقتىكه حساب شروع شود ؛ ذرّه ذرّه حساب تمام مردم به سرعت كامل سنجش مىشود .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
( 200 )
اى مؤمنان ، صبر كنيد ؛ و ثابت قدم باشيد در مقابله ؛ و آماده باشيد ؛ و بترسيد از خدا ؛ تا رستگار شويد .
تفسير : در خاتمهء اين سورهء مباركه ، نصيحت جامع و مانعى است به مسلمانان ؛ كه گويا ماحصل تمام سوره به شمار مىرود . يعنى : اگر مىخواهيد در دنيا و آخرت كامياب شويد ، مقابل شدايد ، به اطاعت ثابت قدم باشيد ؛ از معصيت كناره جوئيد ؛ و در برابر دشمن پافشارى كنيد ؛ هر آن « 2 » ، متوجّه حفاظت اسلام و حدود آن باشيد ؛ و آن طرف كه خطر هجوم دشمن باشد ، سينه را
هامش
( 1 ) . ليكن
( 2 ) . همواره ، هميشه ، همه وقت ،