تفسير : چه مرد باشد و چه زن ، رنج كسى در بارگاه ما ضايع نمىشود ؛ هرچه كند ، مىبيند ؛ اينجا عمل شرط است ؛ زن نيكوكار بر وفق استعداد خويش در آخرت به مراتبى فائز مىگردد كه مردان را نصيب نمىشود ! شما اى مردان و زنان كه افراد يك نوع انسانيد ، و از يك آدم پديد آمديد « 1 » ، و در يك رشتهء اسلامى منسلك ، و در يك حيات اجتماعى و امور معاشرتى انبازيد ؛ بايد در اعمال و ثمرات آن نيز خويشتن را متّحد بدانيد . روايت است كه امّ سلمه - رضى اللّه تعالى عنها - عرض كرد : اى پيغمبر خدا ، هيچ جاى در قرآن ، هجرت و ديگر اعمال حسنهء ما زنان ، به تخصيص مذكور نشده ؟ جواب آن به اين آيت داده شد .
فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
( پس ) آنان كه هجرت كردند ، و برون كرده شدند از خانههايشان ؛ و رنجانيده شدند در راه من ؛ و جنگ كردند ؛ و كشته شدند ؛ هر آئينه دور مىكنم از ايشان بديهايشان را ؛ و هر آئينه مىدرآرم ايشان را در باغها كه مىرود از زير آن جوىها .
تفسير : چون كوچكترين عمل انسان در بارگاه الهى ( ج ) ضايع نمىشود ؛ خوشا به حال آن مردان راه خدا كه نه تنها كفر و عصيان را ترك دادند ، دار الكفر را نيز ترك گفتند ؛ وطن ، اقارب ، اهل و عيال ، مال و منال خويش را يكسره خيرباد گفتند ، و به دار الاسلام شتافتند ؛ و كفّار چندان بر آنها ستم نمودند كه حتى ماندن خانه نيز بر ايشان دشوار گرديد ؛ و با وجود جلاى وطن و ترك دار و ديار ، دشمن از ايشان دست برنداشت ؛ و گوناگون اذيّتها به ايشان وارد كرد . اين همه ، از آنجهت بود كه نام مرا گرفتند ، و كلمهء مرا مىخواندند :
« يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَ إِيَّاكُمْ أَنْ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّكُمْ »
( الممتحنهء ، ركوع اوّل ) ؛
« وَ ما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ »
( بروج ،
هامش
( 1 ) . پديد آمدهايد ،