الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآياتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ
( 118 )
دشمنى از دهانهايشان ، و آنچه پنهان كرده است سينههايشان كلانتر است ؛ به تحقيق بيان كرديم به شما نشانها را ؛ اگر شما عاقل هستيد .
تفسير : مىگويند اين آيات دربارهء يهود فرود آمده ؛ زيرا ، بعضى مسلمانان بنا بر جوار ( همسايگى ) و حلف ( معاهدهء دوستانه ) كه قبل از اسلام با يهود داشتند ، بعد از اسلام نيز بر آن استوار بودند ، و به دوستى آنها اعتماد داشته ، بعضى مشورههاى خصوصى خويش را نيز از آنها نمىپوشيدند « 1 » . بعضى گويند : اين آيات دربارهء منافقانى نازل شده كه به صورت عمومى ظاهرا آنها را مسلمان مىپنداشتند ، و بهطور لازمه احتياط نمىكردند . از اين امر بيم خسارت شديد بود . خدا مسلمانان را آگاه كرد كه جز برادران مسلم خود راز خود را به ديگران افشاء نكنند .
اگر يهود باشند يا نصارى ؛ منافق باشند يا مشرك ؛ در ميان اينها ، هيچ كدام خير شما را بهطور حقيقى نمىخواهند ؛ بلكه هميشه مىكوشند شما را احمق ساخته زيان رسانند و به اصرار دينى و دنيوى مبتلا گردانند . آرزوى آنها رنج و ايذاى شماست ؛ تا به هر تدبيرى كه توانند ، به شما ضرر دينى يا دنيائى رسانند . در قلوب آنها بغض و عداوت شما نهايت زياد است ؛ امّا ، اكثر چون جذبات غيظ و عداوت به آنها غالب مىشود ، آشكارا سخنانى از ايشان سر مىزند كه عداوت نهانى آنها را واضح مىگرداند ؛ از فرط حسد و دشمنى ، زبانشان در اقتدارشان نمىباشد ؛ پس كار خردمندان نيست كه با دشمنانى كه خبث باطن دارند ، راز خويش را در ميان نهند ؛ خدا دوست و دشمن را معرّفى كرده ؛ احكام موالات را بيان كرده ؛ هركه دانش دارد ، از آن بهره بردارد . احكام موالات با كفّار در آغاز اين سوره مفصّلا ذكر شده ، و برخى در سورهء مائده و غيره مذكور خواهد شد .
ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَ لا يُحِبُّونَكُمْ وَ
آگاه شويد شما اى مردم ؛ دوست مىداريد ايشان را ، و ايشان دوست نمىدارند شما را ؛ و
هامش
( 1 ) . بعضى مشورتهاى خصوصى خويش را نيز از آنها پوشيده نگاه نمىداشتند .