بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
( 255 )
به هيچ چيزى از معلومات او ، مگر به آنچه وى خواسته است ؛ فراگرفته كرسى او آسمانها و زمين را ؛ و در گرانى نمىافكند او را نگهبانى آن هر دو ؛ و هم وى است از همه بلند ، با عظمت .
تفسير : در اين آيت كريمه ، توحيد ذات و عظمت صفات خداى متعال ذكر شده . حضرت او موجود ازليست . هيچكس در ملك وى انباز نيست . موجد كافّهء مخلوقات همان ذات متعال است و بس . از هرگونه نقايص ؛ از هر نوع تبدّل ؛ از كوچكترين فتورى ؛ منزه و پاك است . مالك اشياست و بر هر يك علم كامل دارد . عظمت و اقتدار او چنان است كه كس نتواند جز به حكم او در حضور او از كسى شفاعت كند . هيچ امرى نيست كه اجراى آن بر حضرت او دشوار باشد .
از هر چه عالىتر و از همه چيز بزرگتر است .
اى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم و ز هر چه گفتهاند و شنيديم و خواندهايم .
در قبال عظمت او همه ناچيز و زبونند .
از اين توضيح دو مطلب ديگر آشكار مىشود : اوّلا ، ربوبيّت و حكومت خداوند ( ج ) و محكوميّت و عبوديّت عالم ، از اين توضيح ثابت گرديد كه همه احكام الهى ( ج ) كه ذكر شده يا نشده ، بدون چون و چرا واجب التصديق و التعميل « 1 » است و در احكام او هيچگونه شكّ و شبهه را مجالى نيست .
ثانيا ، كسانى كه عبادات و معاملات كثيرهء متذكّره « 2 » را مىديدند ، و مسائل تنعيم و تعذيب آن را
هامش
( 1 ) . واجب التّصديق و لازم الإجرا
( 2 ) . عبادات و معاملات فراوان ياد شده