تفسير : نخست پيمان بستيد ، پس آن را شكستيد ؛ اگر عنايت الهى نمىبود ، در آن وقت كاملا نابود مىشديد ؛ يا اينكه : اگر فضل خداوند نمىبود ، با آنكه توبه و استغفار مىنموديد ، و پيغامبر آخر الزمان را اطاعت مىكرديد ، با وجود آن ، جرائم شما بخشوده نمىشد .
وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ
و هر آئينه به تحقيق دانستيد كسانى كه تجاوز كردند از شما در روز شنبه ؛
فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ
( 65 )
پس گفتيم ايشان را : باشيد بوزينگان ذليل ؛
تفسير : بنى اسرائيل به حكم تورات مأمور بودند كه ايّام شنبه را به عبادت اختصاص دهند ، و در آن روز ماهى شكار نكنند ؛ آنها به تزوير در روز شنبه شكار مىكردند ؛ خداوند به صورت بوزينگان آنها را مسخ كرد ؛ با وجود فهم و شعور بشرى در همدگر مىنگريستند و مىگريستند ؛ سخن گفته نمىتوانستند ؛ سه روز به اين صورت زنده بودند و مردند . اين واقعه در روزگار حضرت داوود ( ع ) به وقوع پيوسته ، در سورهء اعراف به تفصيل ذكر مىشود .
فَجَعَلْناها نَكالًا لِما بَيْنَ يَدَيْها وَ ما
پس گردانيديم اين واقعه را عبرت براى آن قوم كه پيش ايشان حاضر بودند ، و آن قومى كه
خَلْفَها وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ
( 66 )
پس از ايشان آينده و بندى براى پرهيزگاران .
تفسير : اين واقعه را به مردمان آن روزگار و اخلاف ايشان سايهء خوف و عبرت گردانيديم ؛ يعنى براى كسانى كه آن واقعه را ديدهاند ، و آنانى كه بعد از آن پيدا شوند ؛ يا : براى عبرت و خوف مردمانى كه در قراى پيرامون آن شهر بودند .