شده و در اختيار انسان قرار مىگيرد .
درياها در اثر نور آفتاب تبخير مىشوند ، ابرها تشكيل مىگردند بارانها در زمين فرو مىروند ، جوانهها از زمين سر در مىآورند ، حبوبات ، انگور ، ترههاى خوردنى درختان زيتون و خرما باغات انبوه ، ميوهها و چراگاهها ، بوجود مىآيند تا انسان و چهارپايان از آنها استفاده كنند و مدار زندگى به گردش در آيد ، در زمينه
مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ
بايد دانست يكى از دلائل دخالت عقل و شعور در كارى ، غايت و نتيجه آنكار است . شما اگر اطاقى را ملاحظه كنيد از چيدن فرش و ظرف و صندلى خواهيد دانست كه براى غايتى آنها را مرتب كردهاند هكذا از اينكه انسان و حيوان حاجت به غذا دارد و آن با روئيدن از زمين تأمين شده است دخالت ارادهء خدايى را روشن مىكند .
اگر انسان فكر كند كه اين انگورها و سيبها مثلا چطور از درختان كه هيزمى بيش نيستند ، به وجود مىآيند ، يا اين هندوانه و خربوزه مثلا از اين تخمهاى كوچك چگونه متولد مىشوند يا دانهها و هستهها در درون زمين چگونه شكافته شده ، درختان و بوتهها را تشكيل مىدهند و هزاران امثال اينها ، خود را ناگزير خواهد ديد از خضوع در مقابل آن مشيت كه اينها را به وجود مىآورد تكرار اين كارها به انسان عادت شده و حيرتانگيز بودن آنها را در نظر انسان كم كرده است ، قرآن مجيد اين تذكر را در ما به وجود آورد كه در اينها دقت نمائيم ، در خصوص « ابا » روايتى هست كه در نكتهها خواهد آمد .
33 - 37 -
فَإِذا جاءَتِ الصَّاخَّةُ . يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ
.
آيه اول اشاره به خاتمهء نظام دنيا و آمدن صيحهء آخرت است كه نظام زندگى از بين مىرود . آيات
يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ
در اشاره به شدت احوال قيامت است انسان چون در وجود خود گرفتار شود و گرفتارى شدت گيرد همه چيز و همه