مىپندارد كه كسى او را نمىبيند ، حال آنكه خدا او را مىبيند و پاداش خواهد داد ، در آيات بعدى آمده : سعادت در ايمان ، عمل ، انفاق و امثال آن است .
طبرسى رحمه اللَّه فرموده : گويند او حرث بن عامر بن نوفل بن عبد مناف بود كه گناه كرد و از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله دربارهء آن پرسيد ، حضرت امر فرمود مقدارى كفاره بدهد ، گفت : از وقتى كه به دين محمّد وارد شدم مال من در كفارات و نفقات از بين رفت .
8 - 10 -
أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ
اين سه آيه ظاهرا در رابطه با آيهء
أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ
است يعنى :
خدايى كه به انسان دو چشم داده و به واسطهء آن دو ، او را بينا كرده ، آيا مىشود خودش بينا نباشد و انفاقگران را نبيند ؟ ! خدايى كه به او زبان و دو لب داده تا ما فى الضمير خويش را به ديگران بفهماند و آنها را دانا كند ، آيا مىشود خودش دانا نباشد و از كار بندگان بى خبر ماند ؟ ! خدايى كه راه خير و شر را به او فهمانده و او خوب و بد را تشخيص مىدهد آيا مىشود خودش اعمال نيك و بد بندگان را تشخيص ندهد ؟ ! منظور از « نجدين » دو راه آشكار خير و شر است نظير
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها
شمس / 7 و 8 .
در مجالس شيخ از امام صادق عليه السّلام نقل شده است آن حضرت به هشام بن سالم دربارهء
وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ
فرمود :
« الخير و الشر »
و در روايت ديگرى از آن حضرت :
« قال نجد الخير و نجد الشر 3 » ( برهان ) .
11 - 16 -
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ
اين آيات نتيجهگيرى است از آيات سابق ، يعنى حالا كه انسان در مشقت آفريده شده ، حالا كه خير و شر را تشخيص مىدهد چرا اين قسمت مشقات را