و مجازات و حساب و كتاب باشد تا كارها با عدل و قسط فيصله يابد چنان كه در آخر سورهء « حجر » مفصلا گفتهايم : على هذا ربوبيت و دانايى خدا به حال بندگان ، مستوجب وجود آخرت است .
ناگفته نماند : آيات
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ
-
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ
معلوم نيست همهء اهل آخرت را شامل باشد كه اولى دربارهء مؤمنان و اهل بهشت و دومى دربارهء كفار و اهل جهنم است ، با آنكه گناهكاران اهل ايمان ، اول به آتش مىروند و سپس آزاد مىشوند ، اينها جزء هيچ يك از دو گروه نيستند و كسانى كه مشمول آيهء
وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ
توبه / 106 ، هستند ظاهرا جزء هيچ يك نيستند ، در سورهء واقعه مردم را به سه قسمت تقسيم كرده : اصحاب ميمنة و اصحاب مشئمة و و سابقون ، به نظر مىآيد كه سابقون از دو گروه كه كتاب به دست راست يا چپشان داده مىشود خارج مىباشند .
در الميزان فرموده : جايز است كه بگوئيم تقسيم اهل آخرت به اصحاب يمين و اصحاب شمال شامل همه نيست بلكه بهشتيان و اهل خلود در آتش مخصوص شدهاند بذكر وصفشان كه همان داده شدن كتاب بدست راست يا چپشان باشد همچنين است حال مكذبين و متقين در سوره مرسلات و نبأ و نازعات و عبس و مطففين و غير آنها ، پس غرض ذكر نمونهاى از اهل ايمان و طاعت و اهل كفر و تكذيب است ، ديگران مسكوت ماندهاند تا مردم بدانند سعادت در جانب تقوى و شقاوت در جانب تمرد و طغيان است .