بود ، بد و خوب هيچ يك قادر نيستند كه خويش را از اين قانون مستثنى كنند و بايد در ميان منگنهء روزگار فشرده شوند به قول امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه
« دار بالبلاء محفوفة »
ضمير « ملاقيه » راجع به « ربك » است ، احتمال دارد كه به « كدحا » راجع باشد يعنى عمل خويش را ملاقات خواهى كرد .
در اينجا دو نكته هست . اول اينكه : انتهاء زندگى و سير انسان به خداست منظور از رسيدن به خدا ، رسيدن به ثواب يا عذاب خدايى و رسيدن به جايى است كه جز حكم خدا حكمى و حكومتى نيست
أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً
لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ
.
دوم اينكه : همانطور كه سماء و ارض مقهور قدرت و ارادهء خدا هستند ، همين طور انسان نيز مقهور اراده و مشيت او است و بايد اين مسير را ادامه دهد و نيز از اين آيه جواب « اذا » ها معلوم مىشود يعنى : وقتى كه اينكارها به وقوع پيوست ، انسان خداى خويش را ملاقات مىكند و به پاداش يا كيفر اعمال خود مىرسد ، نظير
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
كه در سورهء انفطار گذشت .
7 - 9
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ مَسْرُوراً
مسئله داده شدن نامه عمل به دست راست يا چپ انسان در بسيارى از آيات آمده است در سورهء جاثيه / 27 آمده است كه امتها را نيز نامه عملى خواهد بود ، منظور از
حِساباً يَسِيراً
حساب سهل و بدون مناقشه است ، شايد ملائكه فقط به آن اكتفاء كنند كه ببينند كتاب در دست راست او است .
در تفسير برهان از امام باقر عليه السّلام نقل شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمودند هر حساب شده معذب است ، شخصى گفت : يا رسول اللَّه پس
فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً
يعنى چه ؟ فرمود : آن فقط باز كردن است اينك متن حديث :