اذنت : اذن در قرآن به معناى اجازه ، اراده ، اعلام ، علم و اطاعت آمده است ، مراد از آن در اينجا اطاعت است .
حقت : حق : ثابت . راغب گويد : حق در اصل به معنى مطابقت و موافقت است « حقت » يعنى حتمى و ثابت شد .
مدت : مدّ به قول طبرسى به معنى زيادت است و به قول راغب به معنى كشيدن . « مدت » : كشيده شد و گسترش يافت .
كادح : كدح : تلاش توأم با رنج . اين قول راغب است ، طبرسى فرموده :
« الكدح السعى الشديد في الامر و الدأب في العمل » .
ثبورا : ثبور : هلاكت . « ثبر ثبورا : هلك » سعيرا : سعر : افروختن آتش و افروخته شدن آن . « سعير » : آتش افروخته فعيل در اينجا به معنى مفعول است .
يحور : حور : رجوع . « المحور : الرجوع . حار يحور : اذا رجع » .
شرحها
در اين آيات ، ابتدا سخن از مرحلهء اول آخرت است يعنى از بين رفتن نظام كنونى ، شكافتن آسمان و گسترش و تخليه زمين ، اين مطالب در آن روز به ذهن كسى نمىآمد ، آن هم مطالبى به اين عظمت و دهشت . آن گاه سخن در اين است كه انسان ، خوب باشد يا بد تا رسيدن به پروردگار و ملاقات او ، بايد در تلاش و مشقت باشد ، اين تلاش اگر در راه ايمان و توحيد باشد نتيجهاش بهشت و اگر در راه شرك و كفر باشد نتيجهاش عذاب خواهد بود .
1 و 2 -
إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ
در سوره انفطار خوانديم :
إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ
و در سورهء حاقه آمده