داشته است . در اين صورت پراكنده شدن ستارگان و بيرون شدن از مدارات نتيجه همان انفطار است ، در سوره انشقاق خواهد آمد كه :
إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ
.
آيه :
فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ
رحمن / 27
وَ انْشَقَّتِ السَّماءُ فَهِيَ يَوْمَئِذٍ واهِيَةٌ
حاقّه / 16 نيز خبر از شكافتن آسمان است كه گذشت ، اينها خبرهاى عجيبى هستند ، اينها به بزرگى قيامت بزرگند اگر در عظمت اين سخنان و در محيط آن روز مكه كه جز جهالت چيزى نبود دقت كنيم خواهيم ديد كه اين گفتهها ، ساخته بشر نمىتواند باشد ، بلكه از جانب آفرينندهء اين كائنات است ، بزرگى و عظمت اين سخنان « يدرك و لا يوصف » است :
3 -
وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ
اين حقيقت در سوره تكوير به لفظ :
وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ
گذشت ، ظاهرا مراد از هر دو يكى است و آن تبخير شدن درياها در اثر تخليه نيروها و در اثر
يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ
معارج / 8 است و اللَّه العالم .
مفسران در تفسير آن گفتهاند : درياها بعضى بر بعضى باز مىشوند حايل از ميان آنها برداشته مىشود ، شور به شيرين مختلط مىشود و همه يك دريا مىشوند ولى نگارنده اين سخن را بعيد مىدانم . حقيقتى است بسيار بزرگ و اللَّه العالم .
4 -
وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ
بنا بر معناى « بعثر » كه گذشت ، به نظر مىآيد : منظور از اين كلمه متحول شدن خاكهاى قبر به انسانهاست ، آيات و روايات شاهد هستند كه انسانها در درون خاك مىرويند و ساخته مىشوند آن گاه زمين شكافته مىشود و انسانها از درون آن سر بيرون مىآورند
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً ذلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنا يَسِيرٌ
ق 44 در جاى ديگر آمده :
يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً
على هذا منظور ! « بعثرت » منقلب شدن و متحول شدن قبرها است چنان كه دانهها در زير زمين متحول مىشوند و مىرويند
كَذلِكَ الْخُرُوجُ
.