اختلاف اشكال و قيافههاى انسانها ، يكى از اسرار عجيب خلقت است .
به نظر بعضى كلمهء « الكريم » تلقين حجت از جانب خداست كه اگر روز قيامت خدا به انسان فرمايد :
ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
؟ در جواب بگويد : كرم تو مرا مغرور كرد ، از بعضى نقل شده كه در جواب خدا چنين خواهم گفت .
ولى آمدن دو وصف
بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
چنان كه الميزان فرموده ، براى تكميل استدلال و ابلغ بودن توبيخ است يعنى كسى كه تو را تربيت كرده و بزرگوار است و از نيكى به تو قصد بهرهبردن ندارد . چرا با او مخالفت مىكنى ؟ ! ! 9 - 12 -
كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ كِراماً كاتِبِينَ يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ
به نظر مىآيد « كلا » راجع به ربوبيت و كرامت است يعنى : نه ، ربوبيت و كرامت خدا سبب جرئت و جسارت شما نيست كه آن دو سبب طاعت مىباشند ، بلكه سبب جرئت و طغيان شما آنست كه به جزاء و قيامت ايمان نمىآوريد .
اين آيات اولا علت جرئت به ساحت خدا را بيان مىكند و آن گاه محفوظ بودن اعمال و نويسندگان اعمال را شرح مىدهد يعنى : آخرت هست ، اعمالتان نيز محفوظ است ، راجع به نوشته شدن اعمال انسان توسط ملائكهء كرام در بسيارى از آيات سخن رفته است در سورهء ق / 17 و 18 آمده :
إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ
در جاى ديگر آمده :
بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ
زخرف / 80 .
از آيات گذشته معلوم مىشود : ملائكهء موكل بر انسان ، دو وظيفه دارند يكى حفظ انسان از بليات و حوادث كه در ذيل
يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
رعد / 11 گذشت ، ديگرى نوشتن اعمال انسان و در آخر فرموده : آنچه مىكنيد مىدانند « 1 »
هامش
( 1 ) در نهج البلاغه حكمت 201 آمده :
« ان مع كل انسان ملكين يحفظانه فاذا جاء القدر خليا بينه و بينه و ان الاجل جنة حصينة » .