و اينكه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله او را بالعيان ديده است و او در ميان ملائكه مورد اطاعت است ، و اين سخنان تلقين و سخن شيطان رجيم نيست ، بلكه بيدارى و تذكر است براى مردمان ، مشيت خدا در ايمان آوردن مردم ، شرط و دخيل است و اگر خدا نخواهد كسى ايمان آوردن را نخواهد خواست .
به عبارت اخرى : اين آيات استدلال است بر مطالب گذشته كه در اول سوره خوانديم .
15 - 19 -
فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ الْجَوارِ الْكُنَّسِ وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ
در اين جا به سه پديده از نظام خلقت سوگند ياد شده كه قرآن سخن يك فرشته بزرگوار است ، نه سخن شيطان يعنى در تلقينات شيطانى و در گفتههاى ديوانگان چنين مطالب شدنى نيست ، سخن از ستارگان ، سخن از شب و روز سخن از ناموس خلقت ، سخن از خاموشى آفتاب ، سخن از تبخير درياها و . . . سخن ديوانگان و سخن شيطان نمىتواند باشد ، على هذا اينها يعنى سوگندها خود دليل است كه قرآن از جانب خداست .
به بينيد ديوانگان چه مىگويند ، به بينيد جن زدهها چه تكلم مىكنند آن گاه قرآن را با سخن آنها مقايسه كنيد ، به هر حال اين آيات ، ترسيم عجيبى هستند .
نظير اينها است آيات :
فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ
واقعه / 75 - 80 در اينجا هم در حقانيت قرآن سخن از محلهاى ستارگان و اين قسمت از كائنات است .
در توضيح آيات ، اشاره به چند امر لازم است اول اينكه : از باب تفسير