در الميزان فرموده : تأنيث آن به علّت تأنيث خبر است ، بعضى آن را به « سقر » و بعضى به « جنود » بر گرداندهاند ، گويى منظور آنست كه بدانند ملائكه چقدر گسترش نيز دارند كه 19 نفر همه جهنم را اداره مىكند .
32 و 35 -
كَلَّا وَ الْقَمَرِ وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ وَ الصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ إِنَّها لَإِحْدَى الْكُبَرِ
مفسران ضمير « انها » را به سقر بر گرداندهاند ، در اين صورت اين آيات تتمه
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ
است ولى احتمال قوى آنست كه به آيات قرآن راجع باشد يعنى قرآن ( آيات آن ) يكى از آيات بزرگ الهيه است . مجمع البيان آن را به طور « قيل » آورده ، الميزان آن را بعيد نمىداند . على هذا اين آيات ردّ است بر
إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ
و « كلا » ردع بر آن است . يعنى همانطور كه ماه و شب و صبح از آيات بزرگ الهيه در تنظيم كون مىباشند همچنين قرآن يكى از آيات بزرگ الهى در هدايت بشر است ، قيد ادبار در
إِذْ أَدْبَرَ
حاكى است كه ثبوت شب با قرآن كه نور است مناسب نيست .
36 و 37 -
نَذِيراً لِلْبَشَرِ لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ
.
نذيرا تميز است از « لاحدى » شايد نذير به معنى انذار باشد . مراد از « يتقدم » تقدم به ايمان و عمل است و مراد از « يتأخر » تأخر از آن دو ، و مصداقش كفر است يعنى قرآن بر همگان انذار و اتمام حجت است . نظير
فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ
كهف / 29
« عن ابى الحسن عليه السّلام انه قال كل من تقدم الى ولايتنا تاخر عن سقر و كل من تأخر عن ولايتنا تقدم الى سقر » .
نكتهها
منافقان در مكه : در رابطه با آيه
وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكافِرُونَ
بايد بدانيم كه عدهاى وجود منافق را در مكه انكار كردهاند