10 -
عَلَى الْكافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ
تأكيد است براى
يَوْمٌ عَسِيرٌ
و شايد مراد آن باشد كه به هيچ وجه آسانى براى آنها نيست .
11 -
ذَرْنِي وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً
وحيدا حال است از فاعل « خلقت » يعنى بگذار مرا با آنكه او را به تنهايى آفريدهام و كسى در خلقت او با من شريك نبوده است ، به عبارت ديگر : همانطور كه فقط خودم او را آفريدهام ، فقط خودم عذابش خواهم كرد ، و مىشود حال باشد از مفعول « خلقت » يعنى در حالى او را آفريدم كه تنها بود ، مالى و فرزندى نداشت .
در مجمع از حضرت باقر و صادق عليهما السّلام نقل شده : وحيد را ولد زنا فرمودهاند به هر حال منظور از آن وليد بن مغيره است چنان كه در شرح نزول گذشت .
12 و 14 -
وَ جَعَلْتُ لَهُ مالًا مَمْدُوداً وَ بَنِينَ شُهُوداً وَ مَهَّدْتُ لَهُ تَمْهِيداً
اشاره است به كثرت مال و فرزند او بعيد نيست كه ممدود اشاره به گسترش باشد كه گويند اموال و شتران و باغات او ما بين مكه و طائف گسترده بود ، شهود جمع شاهد است به معنى حاضر ، يعنى پسران در كنارش حاضر بودند و آنها را مىديد و از وجودشان استفاده مىكرد ، « مهدت . . . » حاكى است كه همه امكانات مالى و فرزندى ، در اختيار او قرار داشتند « تمهيدا » حاكى از كمال و شدت است .
15 و 17 -
ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ كَلَّا إِنَّهُ كانَ لِآياتِنا عَنِيداً سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً
كلا ردع است از زيادت ، يعنى نه زياد نخواهم كرد ، گويند : بعد از نزول آيات ، مرتب از قدرت و امكاناتش كاسته مىشد تا از دنيا رفت ،
إِنَّهُ كانَ . . .
تعليل