نكير : مصدر است به معنى انكار ، مراد از آن در آيه عقوبت است .
صافات : صف آنست كه پرنده بالهاى خود را بگشايد به طورى كه حركت نكند در اقرب الموارد گويد : « صف الطائر جناحيه في السماء :
بسطها و لم يحركها » اين كلمه با « و يقبضن » بيان پرواز آنهاست زيرا حقيقت پرواز باز كردن و بستن بالهاست ، به قول بعضى :
گروهى از پرندگان بال گشوده و گروهى بال زنان پرواز مىكنند ( صفيف - دفيف ) .
لجوا : لجاج : اصرار ورزيدن در فعل منهىّ عنه « لج الرجل لجاجا :
تمارى في الفعل المحدوز عنه » .
عتو : طغيان . « عتا الرجل عتوا : استكبروا جاوز الحد » .
نفور : نفرت و دورى . كلمه نفر اگر با « من » و « عن » آيد به معنى دورى است « النفر : التفرق » .
مكب : كب ( بر وزن عقل ) بر رو در انداختن ، به تعبير راغب « اسقاط الشيء على وجهه » اكباب لازم و متعدي هر دو آمده است نظير : « اكب على الدرس » .
شرحها
دسته دوم آيات تدبير و توحيد است توأم با انذار ، نظير آيات پنجگانه كه در اول سوره گذشت ، در اين آيات ، سخن از رام شدن زمين ، توليد رزقها در آن ، پرواز پرندگان در آسمان و نظير آنست .
15 -
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ