فقد خرج منهما » اين در صورتى است كه از آب شيرين مرواريد و مرجان صيد نشود .
طبرسى رحمه اللَّه از سلمان فارسى و سعيد بن جبير و سفيان ثورى نقل كرده بحرين على و فاطمه عليهما السّلام ، برزخ محمّد صلّى اللَّه عليه و آله ، لؤلؤ و مرجان حسن و حسين عليهما السّلام هستند ، اين حديث در تفسير الميزان از در منثور از ابن عباس و انس بن مالك نقل شده و فرموده : آن از بطون قرآن است .
فَبِأَيِّ آلاءِ . . .
حاكى است كه جن نيز از آن دو بهرهمند هستند .
24 و 25 -
وَ لَهُ الْجَوارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ فَبِأَيِّ آلاءِ . . .
.
اين آيه با نهرهاى دريايى تطبيق مىشود كه در درياها جارى مىباشند و در دريا به وجود آمدهاند و همچون مرزها روشن و آشكار هستند ، اين سخن در ذيل
وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ
شورى / 32 به طور تفصيل گفته شد ، آبهاى گرم استوا به واسطه نهرهاى دريايى به شمال و آبهاى سرد شمال به جنوب در جريان است ، اين كار در تعديل هواى روى زمين اثر تام و تمام دارد و از نعمتهاى بزرگ است ،
فَبِأَيِّ آلاءِ . . .
نشان مىدهد كه جن را در نعمت مذكور سهمى هست و گرنه خطاب
رَبِّكُما - تُكَذِّبانِ
صحيح نخواهد بود .
مفسران بزرگوار « منشآت » را مرتفعات معنى كردهاند ولى اين معنى « نشأ » نيست و نيز « اعلام » را كوهها گفتهاند ، ولى پيداست كه آن موقع كشتيهاى بادى و كوچك بود از كجا مىشود به كوهها تشبيه نمود ! ! ولى عذر آن بزرگواران روشن است زيرا كه نهرهاى دريايى به نظرشان نيامده بود .
26 - 28 -
كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ فَبِأَيِّ آلاءِ . . .
.
ضمير « عليها » راجع به زمين است كه از كلام فهميده مىشود ،
كُلُّ مَنْ عَلَيْها
شامل انس و جن هر دو است . با آنكه همه موجودات زنده فانى خواهد