« و الهدى » عطف است بر مفعول ، « صدوكم » « معكوفا » حال است از « الهدى » يعنى : مانع شدند قربانى را حبس شده از اينكه به محل ذبح خود برسد .
ناگفته نماند قربانى عمره محل ذبح آن مكه است چنان كه محل قربانى حج « منى » مىباشد . و نيز وصف كفار با اوصاف سه گانه براى آنست كه : جلوگيرى از جنگ به خاطر كفار نبوده است .
وَ لَوْ لا رِجالٌ مُؤْمِنُونَ وَ نِساءٌ مُؤْمِناتٌ لَمْ تَعْلَمُوهُمْ أَنْ تَطَؤُهُمْ فَتُصِيبَكُمْ مِنْهُمْ مَعَرَّةٌ بِغَيْرِ عِلْمٍ
.
خبر « لولا » محذوف است يعنى « لولا رجال مؤمنون . . . لما كف ايديكم عنهم » لفظ
أَنْ تَطَؤُهُمْ
بدل اشتمال است از « رجال » ، يعنى : و لولا ان تطؤا رجالا مؤمنين . . . به غير علم . . . » على هذا
لَمْ تَعْلَمُوهُمْ
يعنى آنها را نمىشناسيد و آنها در ميان اهل مكه هستند ،
بِغَيْرِ عِلْمٍ
قيد « تطؤهم » است يعنى ندانسته آنها را زير پا بگذاريد و بكشيد و از آن ، مكروه و ناگوارى پيش آيد كه با دست خويش مؤمنان را كشتهاند .
لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً
.
لام « ليدخل » متعلق به محذوف است يعنى : « كف ايديكم عنهم ليدخل اللَّه . . . » منظور از ادخال در رحمت آنست كه مؤمنان اهل مكه از قتل نجات يابند و شما از رسيدن مكروه ، به قولى : منظور آنست كه كفار را كه بعد از صلح ، اسلام مىآوردند به رحمتش داخل كند . آن گاه فرموده كه اگر مؤمنان اهل مكه از كفّار متمايز و كنار شده بودند ، حتما كفار را عذاب مىكرديم .
26 -
إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ