است به معنى بد . اما به فتح سين نوعا به معنى فاعل آمده است يعنى پيشامد ناراحت كننده .
دائره : گردش كننده . از مادهء « دار ، يدور » است مراد از آن پيشامد ناگوار است كه بر انسان دور مىزند و او را گرفتار مىكند .
شرحها
در اين آيات مىخوانيم كه : ما فتح آشكارى را براى تو پيش آورديم تا گناه كهنه و تازهء تو را بياموزيم و . . . خدا بر قلوب مؤمنان آرامش فرستاد تا بر ايمانشان بيافزايد و منافقان و كفار را اهل عذاب گرداند اين كار بر خدا آسان است زيرا اسباب جهان در دست خداست .
1 -
إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً
.
منظور از فتح در اينجا صلح حديبيه است چنان كه در بند پنجم از كليات سوره مشروحا گفته شد .
زمخشرى مىگويد : منظور فتح مكه است ، به علت محقق الوقوع بودن به صورت ماضى آمده است ، به نظر بعضى مراد فتح خيبر است كه بعد از حديبيه و قبل از فتح مكه اتفاق افتاد . به قول بعضى فتح معنوى است كه پيروزى بر دشمنان ما حجج و براهين باشد ، ولى هيچ يك از اينها با آيات سوره نمىسازد .
2 و 3 -
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً وَ يَنْصُرَكَ اللَّهُ نَصْراً عَزِيزاً
.
تعليل است بر فتح مبين ، يعنى فتح را به علت چهار چيز براى تو پيش آورديم .
ناگفته نماند : با پيروزى صلح حديبيه چهار راه بر پيامبر گشوده شد ، اول ناراحتى و فشارى كه در قلبش نسبت به آيندهء اسلام و قرآن داشت بر ظرف