اضغانهم : ضغن : حقد و كينه ، جمع آن اضغان است راغب حقد شديد گفته است .
لحن : آهنگ و طرز لحن دو جور است يكى بر گرداندن كلام از قاعده و غلط ادا كردن ، دوم مطلب را با كنايه و تعريض و فحوى ادا كردن .
شاقوا : مخالفت كردند ، دشمنى كردند . اصل آن واقع شدن هر طرف در يك شق و در يك جانب است .
شرحها
آيات شريفه تكميل جريان گروه منافقان است و آنها را سخت تهديد مىكند و مقدارى از باطن كثيف آنها را بازگو مىنمايد و از عذاب برزخ در بارهء آنها پرده برمىدارد .
25 -
إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ
.
اين آيه و آيهء بعدى حكايت از توطئهاى دارد كه ميان كفّار و منافقان رخ داده و منافقان به كفّار قول همكارى دادهاند
ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ
با منافقان مىسازد كه در ظاهر ايمان آورده ولى در باطن به كفر برگشتهاند ، شيطان آنها را دانسته به نفاق كشانده و تبانى بر عليه السلام را بر آنها مزيّن كرده و گرفتار آمال باطل نموده است .
26 -
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرارَهُمْ
.
اشاره است به تسويل و املاء شيطان ، يعنى اين تسويل بدان جهت است كه مراد از
لِلَّذِينَ كَرِهُوا . . .
كفار است كه منافقان به آنها گفتهاند : ما در بعضى