و به جنگ بروند بهتر است ، على هذا اين سخن تشويق به عمل است و اينكه به حرف اكتفاء نكنند و در عين حال نشان مىدهد كه در درجهء نازلهء ايمان هستند .
احتمال ديگر آنست كه راجع به مريض القلبها باشد ، در اين صورت « طاعة » مبتداى محذوف الخبر است يعنى « طاعة و قول معروف خير لهم » ولى در اين صورت جملهء
فَإِذا عَزَمَ الْأَمْرُ . . .
با صدر آيه خوب تطبيق نمىشود ، جواب « اذا » محذوف است يعنى « فاذا عزم الامر نكلوا » .
22 -
فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ
.
اين آيه راجع به مريض القلبهاست كه آيه بعدى نشان مىدهد مراد از آن منافقانند ، « توليتم » اگر به معنى اعراض از كتاب خدا و عمل بدين باشد منظور آنست كه شما منافقان بالاخره در اثر مخالفت كارتان به افساد و قطع ارحام مىرسد الميزان اين معنى را اختيار كرده ، طبرسى آن را به « قيل » نسبت مىدهد ، در اين صورت به نظر مىآيد جريانى در كار بوده كه اين آيه بر اعراض از جنگ تفريع آمده است .
گويى اكثر مفسّران « توليتم » را ولايت و سرپرست شدن گرفتهاند در اين صورت تناسب آن با اعراض از جنگ چندان روشن نيست و اللَّه العالم .
در هر حال آيه خطاب به مريض القلبهاست و آن از باب توبيخ مىباشد كلمه
فَهَلْ عَسَيْتُمْ
تعبيرى است كه بوى مخالفت مىدهد .
23 -
أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى أَبْصارَهُمْ
.
اشاره است به مفسدان و قاطعان ارحام ، لعنت در دنيا دور كردن از رحمت و توفيق هدايت است ، نتيجه لعنت همان ناشنوا بودن نسبت به كلام حق و نابينا بودن نسبت به آيات الهى است
لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها