« ما يتوقف عليه الشيء » مىباشد ،
فَقَدْ جاءَ أَشْراطُها
تأكيد مطلب است .
اهل تفسير ، اشراط و علائم قيامت را بعثت حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله ، انشقاق قمر آمدن دخان كه در سورهء دخان / 10 ذكر شده است و نزول آخرين كتاب آسمانى گفتهاند .
الميزان آنها را خلقت انسان ، و انقسام آن به نيكوكاران و بدكاران كه مستدعى قيامت است و آمدن مرگ فرموده و از در منثور از انس از رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله نقل كرده كه فرمود :
« بعثت انا و الساعة كهاتين و اشار بالسبابة و الوسطى »
و نيز نقل مىكند روزى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله در ميان مردم بود ، شخصى آمد و گفت يا رسول اللَّه :
« متى الساعة » قيامت كى خواهد بود ، حضرت فرمود :
« ما المسئول با علم من السائل . . . »
احتمال ديگر آنست كه مراد از ساعة مرگ باشد نه قيامت ، در اين صورت علائم مرگ عبارتند از پيرى ، سفيدى موها ، تقليل قوا و غيره .
19 -
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَ مَثْواكُمْ
.
ظاهرا تفريع است بر
الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ . . .
وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا . . .
يعنى حالا كه خدا بر قلب كافران مهر مىزند و هدايت مؤمن را افزايش مىدهد در
لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ
ثابت باش و بر گناه خود و مؤمنان طلب مغفرت كن .
الميزان فرموده : امر به علم امر بر ثبات در علم است يعنى در اين شناخت پايدار باش ، در مجمع آن را از زجاج نقل كرده است ، در رابطه با « ذنبك » در آيه 55 سورهء مؤمن صحبت شد و در اول سورهء فتح نيز خواهد آمد ، استغفار آن حضرت قهرا در پيش خدا مقبول و براى مؤمنان مايه اميد است .
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ . . .
تعليل مطلب است .