68 ، قيد « واحدة » ظاهرا اشاره به سهولت كار از نظر خداست ، يعنى : همهاش فقط يك فرياد است نظير :
فَإِنَّما هِيَ زَجْرَةٌ واحِدَةٌ فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَةِ
نازعات / 12 .
وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ
حاكى است كه وقوع قيامت بسيار دفعى و آنى خواهد بود كه هيچ گونه قابل پيش بينى نباشد ، مانند وقوع يك زلزلهء مهيب . مراد از « يخصمون » اختصام در امور زندگى و رقابت در آنست . اين آيه جواب
مَتى هذَا الْوَعْدُ
مىباشد .
50 -
فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ
.
يعنى به قدرى دفعى مىشود كه ديگر مجال وصيت و برگشتن بخانهها پيدا نخواهند كرد .
51 -
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ
.
نفخ صور دوم است كه همه از قبرها خارج ميشوند ، در آيهء زمر / 68
ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرى فَإِذا هُمْ قِيامٌ يَنْظُرُونَ
، خدا ميداند كه فاصلهء اين دو نفخه چقدر خواهد بود ، از روايتى كه در تفسير صافى نقل شده معلوم مىشود كه فاصله بسيار زياد خواهد بود ، دربارهء مراد از « صور » در سورهء طه / 102 در نكتهها سخن گفتهايم .
فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ
ناگهانى بودن را مىرساند ، در جاى ديگر آمده :
يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً
معارج / 43 « ينسلون » يعنى مىشتابند ، به هر حال در عين ناگهانى بودن پشت سر هم خواهد بود ، از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل شده :
انا اول من تنشق عنه الارض
من اولين كسى هستم كه زمين شكافته مىشود و من سر درمىآورم .
52 -
قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ
.