31 -
وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
.
تكميل مطلب آيهء قبل است يعنى : شما نمىتوانيد از رسيدن سزاى اعمال و مصائب جلوگيرى كنيد و عاجز كنندهء خدا نيستيد و جز خدا سرپرستى نداريد تا تقديرتان را عوض كند و يارى نداريد تا در اين رابطه ياريتان نمايد .
32 -
وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ
.
اين آيه و آيهء
وَ لَهُ الْجَوارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ
رحمن / 24 با نهرهاى دريايى تطبيق مىشود كه در اعتدال هواى خط استوا و هواى ساير جاهاى زمين تأثير كامل دارند و در رابطه با تدبير نظام روى زمين هستند .
مفسران در هر دو آيه ، جوار را ، كشتيها و اعلام را كوهها تفسير كرده و گفتهاند : كشتىها در ارتفاع و بلندى ، به كوهها تشبيه شدهاند . و نيز « المنشآت » را مرتفعات معنى كردهاند ، با آنكه « منشآت » معنايش به « وجود آمدهها » است و نهرهاى دريايى در دريا به وجود مىآيند ، وانگهى در وقت نزول قرآن ، كشتيها همه بادى بوده و با پارو حركت مىكردند ، چگونه مىشود آنها را به كوهها تشبيه نمود ؟ ! بلكه منظور از « الاعلام » علامتها و مرزهاست ، نهرهاى دريايى در وسط اقيانوسها حركت مىكنند ، رنگ آب آنها با آب كلى دريا متفاوت است اگر از كنار نگاه كنيم : هم حركت مىكنند و هم مانند علامت و مرز در ميان دو قسمت از آب دريا واضح و آشكار هستند .
وانگهى
الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ
صريح است در اينكه آن جارى شوندهها در دريا به وجود مىآيند ، انشاء به معنى به وجود آوردن است ، دهها آيهء اين معنى را تأييد مىكند ، از كجا مىتوان « منشآت » را مرتفعات معنى نمود ؟ در آيات