53 - حتما آيات خويش را در اطرافشان و در وجودشان به آنها نشان خواهيم داد تا بدانند كه او حق است ، آيا بس نيست كه خدايت به هر چيز شاهد است .
54 - بدان كه آنها از لقاء خدايشان در شكند و بدان كه خدا به هر چيز محيط است .
كلمهها
يؤس : نااميد . صيغهء مبالغه است از يأس ، همچنين است قنوط .
لا يسئم : سأم : خستگى و ملالت .
ضراء : ضرر . آن اسم مؤنث است ، در قاموس و اقرب الموارد هست كه آن به هر گرفتارى گفته مىشود اعم از بدنى و مالى و غيره .
نا : نأى : دور شدن . « نأى فلانا و عنه : بعد عنه » .
شقاق : مخالفت و جدايى . در اقرب الموارد دشمنى و مخالفت گفته و گويد :
حقيقتش آنست كه هر يك در شقى غير از شق رفيقش باشد .
افاق : افق : ناحيه و طرف . چنان كه در نهايه و قاموس و مفردات گفته آفاق : اطراف .
شرحها
آيهء اول و دوم و سوم ، حال انسان را بررسى مىكند و آن اينكه : انسان به وقت نعمت و رفاه ، طاغى و متكبر و به وقت گرفتارى ، نالان و مأيوس است ، به عبارت ديگر : نه در نعمت مىتواند خود را حفظ بكند و نه در نقمت . علت كفر و انكار حق نيز همين است ، كه به حكم
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
در مقابل حق مىايستد .
آن گاه فرموده : اگر قرآن از جانب خدا باشد و قبول نكنيد ، از همه گمراهتريد گويا : مراد آنست كه احتمال صدق آن نيز ، شما را وادار مىكند كه