اعمال خوب پاك گرداند : به نفع خود كرده است ، اين وعده را خدايى مىدهد كه بازگشت همه به سوى اوست .
19 - 21 -
وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ
.
مراد از اين آيات و آيات بعدى ظاهرا فرق ما بين پاك شدگان و مكذّبين است ، النهايه در قالب مثل بيان شده است ، تكرار لفظ « لا » ظاهرا براى تأكيد است ، آدم هدايت شده و درستكار مانند بينا ، نور ، و سايهء گواراست ، آدم مكذّب همچون نابينا ، تاريكيها و حرارت است ، چنان كه اينها با هم نيستند ، نيك و بد نيز يكسان نباشند .
22 و 23 -
وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ إِنْ أَنْتَ إِلَّا نَذِيرٌ
.
تكرار
وَ ما يَسْتَوِي
ظاهرا براى طول فاصله است ، صدر آيه تمثيل مؤمن و كافر است ، آن گاه فرموده : خدا هر كس را بخواهد شنوا گرداند ، خدا خواسته است كه مؤمن را شنوا و هدايت كند چنان كه فرموده :
أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ
انعام / 122 .
منظور از
مَنْ فِي الْقُبُورِ
كفّار هستند كه بر قلوبشان مهر نهاده شده و به حكم اموات در آمدهاند ، يعنى آرزوى ايمانشان را نكن ، تو فقط انذار كنندهاى ، امّا هدايت اهل هدايت و اضلال اهل ضلال در اثر عمل ناپاكشان كار خداست .
24 -
إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِيها نَذِيرٌ
.
اين آيه تعليل آيهء قبلى است يعنى اينكه : تو انذار كنندهاى عجب نيست زيرا در هر امّتى انذار كنندهاى بوده است .