تفريعى است بر مطلبى كه از آيات فوق معلوم گرديد يعنى : حالا كه واقعيت چنين است به بندگان من بگو كه از خدا بترسند . و راه توحيد در پيش گيرند .
لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا . . .
تعليل
اتَّقُوا رَبَّكُمْ
است . كلمهء
فِي هذِهِ الدُّنْيا
متعلق به « احسنوا » مىباشد ، « حسنة » دال بر تفخيم و شامل اجر دنيا و آخرت است .
أَرْضُ اللَّهِ واسِعَةٌ
حاكى است كه از تقوى دست برنداريد و لو به هجرت از دار و ديار بيانجامد ، زمين خدا وسيع است در جاى ديگر نيز مىتوانيد زندگى كنيد و با تقوا زندگى كنيد . آن گاه در تشويق به تقوا و هجرت فرموده پاداش اهل صبر بيحد و حساب است . گويى
بِغَيْرِ حِسابٍ
اشاره به كثرت فزون از حد است حصر در آيه ممكن است راجع به « صابرون » و يا
بِغَيْرِ حِسابٍ
باشد در صورت دوم مراد آنست كه : صابرون پاداش داده نمىشوند مگر بدون حساب .
صبر در آيه در مقابل سختىها و شدائد است كه در راه تقوا حتى به مهاجرت مىانجامد .
از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمودند : چون دفترها باز شود و ميزانها نصب گردد براى اهل بلا ميزانى گذاشته نشود و دفترى باز نگردد . . .
« قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله اذا نشرت الدواوين و نصبت الموازين لم ينصب لاهل البلاء ميزان و لم ينشر لهم ديوان ثمّ تلا هذه الاية
إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ
( مجمع البيان ) .
11 -
قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ
.
از اين آيه ، جريان
فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً
به نحوى تكرار مىشود و مشركان را مأيوس مىكند از اينكه آن حضرت به خواستههاى آنان برگردد . « مخلصا » حاكى است كه غير خدا را دخالتى در عبادت من نخواهد بود .
12 -
وَ أُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ
.