نيكوكار است و خدا با نيكوكاران است ، اگر آيهء
وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ . . .
در اول سوره را به نظر آوريم مىشود استفاده كرد كه آخر سوره به اولش برميگردد .
61 -
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ
.
اين آيه تا آيه 68 در بيان يك مطلب است و آن اينكه مشركان به خلقت و تدبير خدا اقرار مىكنند ولى عملا رو به بتها مىآورند ، به طورى كه در گذشته گفتهايم اختلاف پيامبران با مشركان در وجود خدا نبود ، بلكه مشركان نيز به وجود خدا عقيده داشتند ، بشر هر قدر كودن و نافهم باشد نمىتواند عقيده پيدا كند كه خالق آسمان و زمين مجسمهايست كه به دست او ساخته شده است .
لذا به وقت سؤال از خالق آسمانها و زمين مىگفتند : او اللَّه است . و چون خلقت از تدبير جدا شدنى نيست ، بلكه خالق عالم همان مدبر و گردانندهء عالم است بدين جهت فرموده : حالا كه اقرار مىكنند آفريننده خداست ، پس به كجا برگردانده مىشوند و از خدا به بتها روى مىآورند ؟
خَلَقَ السَّماواتِ . . .
به خلقت آفتاب و ماه نيز شامل است ، على هذا تسخير آن دو و تنظيم حركت و مدارشان ، كارى بالاتر از خلقت آنهاست .
62 -
اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ يَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
.
يعنى : بعد از اقرار به آفرينش خدا اگر به خاطر رسيدن به رزق به عبادت بتها روى آوردهاند ، بدانند كه گسترش و كم شدن روزى در دست خداست خدا قبض و بسط را از روى مصلحت انجام مىدهد ، زيرا او به هر چيز از جمله