نكتهها
اصحاب رس : لفظ اصحاب رس در دو مورد از قرآن كريم آمده است يكى در اين سوره ، ديگرى در سورهء ق / 12
. . . وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُودُ
ملاحظهء آيات نشان مىدهد كه « رس » نام محلى است و گروهى به آن نسبت داده شدهاند ، در نهج البلاغه خطبهء 170 آمده است « أين اصحاب مدائن الرس الذين قتلوا النبيين » از فرمايش امام معلوم مىشود كه شهرهايى بوده به نام شهرهاى رسّ و مردمان آنها پيامبرانشان را كشتهاند .
از دو آيهء فوق روشن است كه آنها مانند عاد و ثمود با عذاب آسمانى هلاك شدهاند ، به نظر مىآيد مراد از « رس » رودخانه ارس فعلى است كه در شمال آذربايجان به طول هشتصد كيلومتر از كوههاى ارضروم در تركيه سرچشمه گرفته ، پس از عبور از دشت مغان به رود « كورا » متصل گشته به درياى خزر مىريزد ، قسمت عمدهء آن مرز ايران و شوروى است .
در قسمتى از كرانههاى اين رود تمدن بزرگى وجود داشته كه فعلا از بين رفته است على هذا « مدائن رس » در نهج البلاغه عبارت از همان تمدن و همان شهرهاست .
محمد عبده در شرح نهج البلاغه گفته است : مراد از « رس » رود ارس فعلى در آذربايجان است ، در تفسير صافى از تفسير قمى نقل كرده : رسّ نهرى است در ناحيه آذربايجان .
در الميزان از عيون اخبار الرضا عليه السّلام از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه به طور خلاصه نقل شده : اصحاب رس درخت صنوبر را عبادت مىكردند و به آن شاه درخت مىگفتند ، آن را يافت پسر نوح در كنار چشمهاى كه به آن « روشن