111 -
إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِما صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفائِزُونَ
.
متعلق « صبروا » از كلام سابق معلوم است يعنى آنها به ذكر من و مسخره كردن شما خويشتن دارى كردند
أَنَّهُمْ هُمُ الْفائِزُونَ
مفيد حصر است يعنى فقط آنها رستگارانند .
112 و 113 -
قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ فَسْئَلِ الْعادِّينَ
« 1 » .
خداوند روز قيامت از آنها از مدت توقفشان در دنيا خواهد پرسيد در مجمع البيان و الميزان فرموده : منظور از لبث توقف در قبور و در عالم برزخ است ، مؤيد اين سخن
فَسْئَلِ الْعادِّينَ
است و احتمال دارد منظور توقف در زندگى دنيا باشد ، آنها در مقابل ابديت آخرت زندگى دنيا را ناچيز شمرده و آن را يك روز يا نيم روز گفتهاند ، آن گاه گفتهاند از شمارش كنندگان اعمال و عمرهاى ما بپرس يعنى از ملائكه كه موكل به اعمال ما بودند چنان كه در تفسير برهان از على بن ابراهيم نقل كرده است
« قال : قال سل الملائكة الذين كانوا يعدون علينا الايام فيكتبون ساعاتنا و اعمالنا . . . »
به هر حال اين سؤال براى حسرت و بيچارگى آنهاست .
114 -
قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
.
خدا در اينجا گفتهء آنها را تصديق مىكند و سپس مىفرمايد : اى كاش در دنيا متوجه اين نكته مىشديد و بعث را انكار نمىكرديد « لو » ظاهرا براى محبوبيت است : ولى خدا فقط كم بودن آن را نسبت به آخرت تصديق مىكند نه يك روز بودن را .
115 -
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
.
هامش
( 1 ) « عدد » تميز است از « لبثتم » و « سينين » مضاف اليه آن است .