باز از آن حضرت نقل شده كه امام سجاد عليه السّلام فرمود : « و
قال علي بن الحسين القبر اما روضة من رياض الجنة او حفرة من حفر النيران
» يعنى انسانها بعضى در قبر معذب هستند و بعضى منعّم . زيرا قبر براى بعضى باغى است از باغهاى بهشت و براى بعضى گودالى است از گودالهاى آتش .
پنجم :
كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها
يعنى درخواست آنها اجابت نمىشود و آن كلمهايست كه بالاتر از گفته شدن اثرى ندارد .
101 -
فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ فَلا أَنْسابَ بَيْنَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَ لا يَتَساءَلُونَ
.
مراد نفخ صور دوم است كه مردم زنده مىشوند ، نه نفخ صور اول كه همه در آن مىميرند ، مراد از نبودن انساب عدم فائده آنهاست كه براى تأكيد مطلب خود انساب نفى شده است ، يعنى در آن روز اسبابى كه در دنيا بود قطع خواهد شد ، قوم و خويش بودن فائدهاى نخواهد شد
لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَيْئاً
« 1 » لقمان / 33 .
وَ لا يَتَساءَلُونَ
شايد منظور آن باشد كه از نسبها سؤال نمىكنند چون مىدانند كه انساب فائدهاى به حال آنها ندارد ، على هذا آثار نسبها به كلى از بين رفته است و يا منظور نفى مطلق تسائل است گويى به يكديگر ناشناسند . اين مطلب در سورهء قصص / 66 نيز آمده است .
در بعضى از آيات مانند صافات / 27 و 50 و مانند آن ، راجع به گفتگوى اهل بهشت و اهل جهنم اشاره شده كه بعد از دخول به بهشت و آتش است ، اما آيه فوق راجع به عرصات مىباشد .
هامش
( 1 ) در مجمع البيان فرموده :
« قال النبى ( ص ) كل حسب و نسب منقطع يوم القيامة الا حسبى و نسبى »
گويى اين روايت فقط از طريق اهل سنت است چنان كه در الميزان اشاره شده و آن مخالف ظهور آيه است و اللَّه العالم .