ينشرون : نشر : گستردن و گسترده شدن . لازم و متعدى هر دو آمده است .
نشر و انشار به معنى زنده كردن نيز آيد « نشر اللَّه الموتى و انشرهم :
احياهم » آن در آيه به معنى زنده كردن است .
مكرمون : كرم ( بر وزن شرف ) : سخاوت . شرافت . نفاست . عزت .
« مكرم » عزيز و شريف .
مشفقون : شفق : سرخى مغرب پس از غروب آفتاب . راغب گويد : اشفاق چون با « من » آيد معنى خوف در آن ظاهرتر است و چون با « في » آيد معنى اعتنا در آن آشكارتر باشد . طبرسى فرموده : اشفاق خوف از وقوع مكروه است با احتمال عدم وقوع .
شرحها
1 - آيات اوّل و دوّم در رابطه با عذابهايى است كه در آيات گذشته بيان گرديد ، يعنى معذب شدن آن امّتها براى اين است كه خلقت آسمانها و زمين بازيچه نيست بلكه كار خدا پيوسته آنست كه : مغز باطل را با حق مىشكافد ناگهان معلوم مىشود كه باطل پوچ و زايل است ( اين آيات در عين حال دليل معاد هستند چنان كه خواهد آمد ) .
2 - سپس فرموده : همه چيز مال خداست ، كسى گمان نبرد كه خدا در بعضى جهان حكومت دارد و در بعضى نه ، مقتضاى اين مالك بودن آنست كه مخلوقش او را عبادت كنند ، مقربان درگاه او اعم از انسان و فرشتگان پيوسته اين وظيفه را انجام مىدهند .
3 - اينكه جز خدا خدايانى گرفتهاند ، باطل است ، آنها خدايان نيستند ، كه اگر جز خدا ، خدايان ديگر بود ، آسمانها و زمين به وجود نمىآمدند .