آمده : اى بسا پيشوايى كه روز قيامت مىآيد در حالى كه او ياران خود را لعنت مىكند و يارانش او را :
« . . . و كم من امام يوم القيامة يجيء يلعن اصحابه و يلعنونه »
در اين خصوص روايات زيادى در تفسير عياشى و برهان نقل شده است .
73 -
وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَاتَّخَذُوكَ خَلِيلًا
.
اين آيه و دو آيهء بعدى در اين زمينه است كه اگر توجّه و حفظ خدا نبود ، مشركان آن حضرت را به انحراف مىكشيدند و آن وقت مورد مؤاخذه قرار مىگرفت .
در مجمع البيان نقل شده : مشركان به آن حضرت گفتند : از ناسزا گفتن به خدايان ما و از سفيه شمردن ما دست بردار و اين بردگان پست و بدبو را از خودت دور كن تا با تو مجالست كنيم و حرفت را بشنويم ، آن حضرت به نظرش آمد چنين كند تا آيه نازل گرديد ، در اين صورت مراد از افتراء آنست كه مطابق گفته آنها عمل كند و آن عمل به خدا نسبت داده مىشد و مصداق افتراء مىگرديد « اذا » راجع است به « لتفترى » يعنى در صورت افتراء حتما تو را دوست مىگرفتند . منظور از فتنه لغزش است و « ان » مخفّف از ثقيله مىباشد .
74 -
وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا
منظور از تثبيت عصمت و نگهدارى خداست و منظور از ركون ، ميل يا ميل مختصر است . ناگفته نماند جواب « لولا » كلمهء
لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ
است نه فقط « تركن » ، لازمهء اين سخن آنست كه آن حضرت نه به آنها ميل كرده و نه نزديك شده كه ميل كند زيرا مىفرمايد : اگر حفظ نكرده بوديم نزديك بودى كه كمى به آنها ميل كنى ولى حفظ كرديم كه نزديك نشدى ( از الميزان ) .
75 -
إِذاً لَأَذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِيراً
.